Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

Zaginiony ślad włoski na Wołyniu: Kreskoni, Crisconi i ich powiązania z rodzinami szlacheckimi Rzeczypospolitej

Badania nad rodowodem mojej prababci Stanisławy Baryszewskiej (1874, Kremieniec), doprowadziły mnie do niezwykłego odkrycia: jej prababcia — Klara Kreskoni (zm. 1810, Wielka Radogość) — pochodziła z rodziny o wyraźnych włoskich korzeniach. Nazwisko Kreskoni, notowane także jako Crisconi, łączy moją linię z przedstawicielami włoskiej elity akademickiej i duchownej, którzy w XVIII wieku osiedlili się na ziemiach Rzeczypospolitej — w Zamościu, Chełmie i Ołyce.

Poniżej przedstawiam rekonstrukcję tej linii rodowej, opartą na metrykach katolickich z parafii Kuniów, Radogoszczy i Ołyki, a także na aktach Akademii Zamojskiej i Uniwersytetu Krakowskiego. Mam nadzieję, że społeczność genealodzy.pl pomoże zweryfikować

W poszukiwaniu śladów Kreskoni: włosko-włołyńskie korzenie rodziny Pavlovskich i Złotolińskich

Jako Paweł Nikołajewicz Zajcew (Zaytsev), kontynuuję wieloletnie badania nad rodowodem mojej rodziny, które prowadzą aż do XVII wieku, a w jednej z linii — do starożytnej Italii. Moje korzenie w dużej mierze leżą na Wołyniu, w parafiach takich jak Kuniów, Radogość czy Ołyka, i łączą ze sobą szlacheckie rody katolickie: Złotolińskich, Baryszewskich, Rytarowskich, Studzińskich, Lityńskich oraz enigmatyczną rodzinę Kreskoni (Crisconi), której nazwisko wskazuje na włoskie pochodzenie.

Moja bezpośrednia linia matki: od Kuniowa po Neapol

Moja prababcia ze strony matki, Stanisława Rymundówna Baryszewska (1874–?), pochodziła z rodziny ziemiańskiej i szlacheckiej. Była córką Rymunda Wincentego Baryszewskiego (1836–?) i Teofilii Złotolińskiej (1843–?), co zostało potwierdzone zarówno aktami metrykalnymi z Kremieńca, jak i zapisami z parafii Kuniów.

Matką Teofilii była Barbara Złotolińska (1767–1839), córka Klary Pawłowskiej, która zmarła w 1810 roku w Wielkiej Radogoszczy. W akcie zgonu Klary wyraźnie zapisano: „z Kreskonich, zostawiła dorosłe dzieci”. To kluczowy dokument, który łączy moją rodzinę z nazwiskiem Kreskoni — formą polonizowaną od włoskiego Crisconi.

Ród Kreskoni: włoscy lekarze i kanonicy na Wołyniu

Badania archiwalne wykazały, że w XVIII wieku na terenie Rzeczypospolitej żyło kilku przedstawicieli rodziny Crisconi/Kreskoni:

• Franciszek Crisconi — w 1754 r. uzyskał stopień doktora filozofii, a następnie został kanonikiem, a później arcydiakonem w Ołyce. Źródła wskazują, że był „synem Neapolitańczyka”.
• Crisconi starszy — w 1747 r. kandydował na katedrę medycyny w Akademii Zamojskiej, a w 1758 r. uzyskał doktorat z medycyny w Reims (Francja).
• Piotr Crisconi — studiował na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Krakowskiego w latach 60. XVIII w., syn Leonarda z Chełma.

Geografia (Zamość, Chełm, Ołyka), chronologia i wyjątkowa rzadkość nazwiska Crisconi/Kreskoni w Rzeczypospolitej pozwalają z dużym prawdopodobieństem (80–85%) przyjąć, że Klara Kreskoni była córką Crisconiego starszego, a siostrą Franciszka i Piotra. Nazwisko to, jak potwierdzają źródła włoskie (w tym Instytut Heroldyki w Rzymie), pochodzi z Kalabrii i Neapolu, a jego korzenie sięgają starożytnego Rzymu.

Szlacheckie rody powiązane z moją rodziną

Ponadto moja rodzina była powiązana z licznymi rodami ziemiańskimi Wołynia:

• Złotolińscy — posiadali ziemie w okolicach Kuniewa, nosili herb Złota Wolność lub Korczak.
• Baryszewscy — znanym przedstawicielem był Piotr Boryszewski (zm. 1487), pochowany w zamku krakowskim.
• Rytarowscy — szlachta z Przemyśla, nosząca herb Topór; jeden z nich, Aleksander Rytarowski, był podstolim przemyskim.
• Studzińscy — herbu Prus I, znanym przedstawicielem był Stanisław Studziński (1702–1752), mistrz organmistrz.
• Lityńscy — wspomniani już w Metryce Wołyńskiej z 1528 r.
• Byczkowscy — z s. Byczkowce, znani od 1441 r.

Warto zaznaczyć, że moja prababcia Barbara Złotolińska (z domu Pawłowska) była żoną Piotra Złotolińskiego, a ich córka Teofilia poślubiła Rymunda Baryszewskiego. Ich córka — Stanisława Baryszewska — wyszła za mąż za Nikołaja Zajcowa, meszcjanina z Kazania, który osiadł w Kremieńcu.

Apel do społeczności genealodzy.pl

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o pomoc w weryfikacji i poszerzeniu tych badań, zwłaszcza w zakresie:

• aktów parafialnych z Radogoszczy, Kuniowa, Ołyki i Kremieńca (lata 1750–1850);
• potwierdzenia związku rodowego między rodziną Crisconi z Neapolu a Kreskoni na Wołyniu;
• dostępu do aktów notarialnych z Archivio di Stato di Catanzaro lub Napoli (lata 1720–1760);
• informacji na temat innych nosicieli nazwiska Kreskoni/Crisconi w Rzeczypospolitej.

Wierzę, że wspólne wysiłki społeczności genealodzy.pl pozwolą rzucić nowe światło na losy tej fascynującej rodziny — łączącej włoską erudycję z polską szlachtą na ziemiach granicznych dawnej Rzeczypospolitej.