Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
sobota, 06 marca 2021

longpixel
longpixel

Nasi tu byli

arrow Qba79
19:10:38 - 06.03.2021
arrow Sroczyński_Włodzimierz
19:10:04 - 06.03.2021
arrow wilku1967
19:09:19 - 06.03.2021
arrow Walsomir
19:08:50 - 06.03.2021
arrow zeidel_wladyslaw
19:08:34 - 06.03.2021
arrow krzysiek1977
19:07:46 - 06.03.2021
arrow ChmielowskaAnna
19:06:54 - 06.03.2021
arrow lindaaguilar
19:06:41 - 06.03.2021
arrow Zuzanna_Kolomecka
19:05:37 - 06.03.2021
arrow mirka0312
19:05:31 - 06.03.2021
arrow Sympatyk_BS
19:04:58 - 06.03.2021
arrow Kristof1960
19:04:16 - 06.03.2021
arrow marylenka_12
19:04:12 - 06.03.2021
arrow Marcin_Dobrzyński
19:03:28 - 06.03.2021
arrow wiktor_jatkiewicz
19:02:51 - 06.03.2021
arrow NikosK08
19:02:23 - 06.03.2021
arrow jbaltrym
19:01:40 - 06.03.2021
arrow majkuss
19:01:40 - 06.03.2021
arrow mmaziarski
19:01:13 - 06.03.2021
arrow wkiel
19:00:56 - 06.03.2021
arrow merdigon
19:00:54 - 06.03.2021
arrow Weronisiadamian
19:00:50 - 06.03.2021
arrow JacekJSO
18:59:59 - 06.03.2021
arrow Jan_Ogi
18:59:36 - 06.03.2021
arrow Basia_W
18:59:19 - 06.03.2021
arrow Ewka58
18:58:51 - 06.03.2021
arrow tadbar
18:58:25 - 06.03.2021
arrow Tad_
18:56:21 - 06.03.2021
arrow ToniT
18:56:12 - 06.03.2021
arrow Majewski_Łukasz
18:55:39 - 06.03.2021
Członkowie i sympatycy

Chyrów i jego mieszkańcy
Dodano: piątek, 14 września 2007 - 22:03 Autor: Kaminska_Ewa
KresyW ramach prowadzonej przez nas akcji „Uratujmy wspólnie księgi parafialne” trafiły w nasze ręce księgi unickie między innymi z parafii Chyrów i jej okolic Chyrowa, Suszycy Małej Bąkowicy: Chyrów chrzty z lat 1862-1882, zgony 1844-1903, oraz śluby 1864-1896.
Chyrów filia Suszyca Mała chrzty z lat 1822-1881
Jest to komplet 5 ksiąg. Prowadzone one były przez 2 osoby. Wyróżniają się wpisy proboszcza Grzegorza Hładyłowicza, pismo jest bardzo staranne, wręcz mistrza kaligrafii, wpisy są w większości po łacinie, ale również w języku polskim, szczególnie komentarze.
Przed oddaniem tych ksiąg do właściwego archiwum fotografujemy je i w ramach wolnego czasu indeksujemy.
Indeksy z tej miejscowości już można znaleźć w naszej Genetece.

W trakcie indeksacji przyjrzałam się bliżej mieszkańcom tamtych stron.
Warto zaznaczyć, że proboszcz w Galicji, prowadzący księgi metrykalne pełnił jednocześnie obowiązki urzędnika państwowego. Parafia musiała dostarczać do urzędów państwowych różne sprawozdania dotyczące urodzeń, ślubów, zgonów, w tym między innymi wykazy dzieci nieślubnych.

Kilka słów o samej miejscowości.
Chyrów to niewielka miejscowość położona kilkanaście kilometrów na wschód od obecnej granicy Polski, 34 km od Przemyśla, w dolinie rzeki Strawiąż. Do 1939 roku była tu siedziba gminy, miejscowość należała do powiatu Stary Sambor w województwie lwowskim.
To małe galicyjskie miasteczko, słynące aż do końca XIX wieku z wyrobu skarpet i pończoch (1869 rok – 1740 mieszkańców), zawdzięcza swój rozwój zbudowanej w 1872 roku linii kolejowej Przemyśl-Chyrów-Krościenko-Zagórz-Łupków. Jest to najstarsza ze wszystkich polskich transkarpackich linii kolejowych. Kolej ta, galicyjsko-węgierska miała znaczenie strategiczne, łączyła twierdzę Przemyśl z wnętrzem monarchii austro-węgierskiej.
W roku 1880 Chyrów liczył już około 2000 mieszkańców, w tym 19,9% to ludność wyznania rzymskokatolickiego, 32,4 % unickiego oraz 47,7% mojżeszowego. W 1890 roku było 2600 mieszkańców w tym wyznania rz-k - 31%, unickiego - 26,9% oraz mojżeszowego - 41,9%.
Miejscowość ta, zasłynęła w Galicji powstałym w pobliskiej Bąkowicy kompleksem Zakładu Wychowawczego Jezuitów. Zdjęcia zakładu można obejrzeć w Podlaskiej Bibliotece Cyfrowej. Zaczął on powstawać w roku 1883. W kolejnych latach rozbudowy zakład ten posiadał salę gimnastyczną, salę teatralna na 1000 widzów, muzeum przyrodnicze i numizmatyczne, salę do rysunków i muzyki.
Budowla posiadała 327 pokoi mieszkalnych i sal wykładowych, a przeznaczona była dla 400 chłopców.
Absolwentami tej szkoły byli między innymi: artyści: Adam Styka, Antoni Wiwulski; aktorzy: Kazimierz Junosza Stępowski, Włodzimierz Ziembiński; mężowie stanu i wojskowi: Eugeniusz Kwiatkowski, Roman Abraham, Jerzy Kirchmayer; pisarze: Franciszek Ksawery Pruszyński, Kazimierz Wierzyński; działacze społeczni: ks. Mieczysław Kuznowicz, Mieczysław Chłapowski, Tadeusz Łubieński; duchowni: arcybiskup Adam Kozłowiecki, biskup Kazimierz Tomczak.
W 1939 roku kompleks budynków zajęła Armia Czerwona, a potem ukraińska.

Indeksując księgi podjęłam się próby sporządzenia statystyk dotyczących tej miejscowości. Z oczywistych względów ograniczyłam się tylko do grekokatolików, którzy stanowili ok. 30% całości mieszkańców (średnio w omawianym okresie ok. 30% to wyznanie rzymskokatolickie i ok. 40% ludność żydowska).

Statystyka księgi zgonów pokazuje, że 44% zmarłych w latach 1844-1903 to dzieci w wieku od 0 do 4 lat, przy czym dzieci zmarłe w pierwszym roku życia to 24,4 % wszystkich zgonów. Dla pozostałych średnia życia to 32 lata. W prawie wszystkich grupach wiekowych większa śmiertelność występuje wśród mężczyzn. W ciągu 60 lat kilkakrotnie występowały w Chyrowie i jego okolicach epidemie tyfusu i cholery. Średnie zaludnienie jednego domu wynosiło w podanym czasie prawie 8 osób. Spotkałam się z zapisami, że pod jednym adresem mieszkało kilka rodzin, najczęściej spokrewnionych. Skutkiem tego często wymierały prawie całe rody.

W księgach chrztów poznajemy nie tylko rodziców dziecka, ale i jego dziadków, zarówno od strony ojca jak i matki (wyjątki stanowią osoby napływowe, tu bywa mniejsza ilość informacji). W księgach urodzeń często dopisywane były również daty zgonów, szczególnie jeśli zgon nastąpił krótko po urodzeniu.
Księgi te, pokazują dość wysoki odsetek dzieci nieślubnych, około 9% urodzonych, w 2 przypadkach nastąpiła adopcja nieślubnych dzieci, 2% wszystkich porodów to porody bliżniaków.
Często nieślubnym dzieciom było nadawanie niespotykane w okolicy, wręcz dziwaczne imiona, na przykład dla dziewczynki: Indriza, Feuronia, dla chłopców Porfirion, Azariasz, Nikifor.
Najbardziej popularne imiona to dla dziewczynek Maria, Katarzyna, Karolina, dla chłopców Jan, Michał, Józef.

Księga ślubów zawiera 279 zapisów, najpopularniejszym miesiącem, w którym zawierano związki małżeńskie jest luty, aż 48%. Śluby odbywały w większości w niedzielę, najczęściej kilka par tego samego dnia zawierało związek małżeński. Średnia wieku pana młodego wynosi 30 lat, panny młodej 25,2.
Najmłodsza panna młoda ma 14 lat (1 przypadek) , najstarsza 58, odpowiednio pan młody to lat 20 (1 przypadek), najstarszy 66 lat.
Również te księgi mają bardzo bogaty dla genealogów zasób informacji. Zdarzają się nawet informacje przy rodzicach skąd przybyli, w jakich związkach małżeńskich funkcjonowali wcześniej.

W ramach indeksacji zainteresowałam się jedną z zamieszkałych tam rodzin. Trochę po kumotersku, z racji przypadkowej zbieżności nazwiska, rodziną Kamińskich, dokładnie Andrzeja Kamińskiego ur. 1833 roku, mieszkańca Chyrowa syna Piotra Kamińskiego i Rozalii Szczurowskiej. Związek małżeński zawarł on 29.01.1865 z Marianną Sabat ur. w 1842 roku, córką Jana Sabat oraz Rozalii Sadlicz.
Jest to dość typowy wiek dla par wchodzących w pierwszy związek małżeński. W Galicji w omawianym czasie pełnoletnim był mężczyzna w wieku 28 lat, a kobieta lat 24, przy zapisie tego ślubu jest dopisek księdza „Niniejszym podpisem naszym, któren znakiem K.S. przy świadkach zatwierdzony, pozwalamy córce naszej małoletniej śluby małżeńskie zawrzeć” i dalej podpisy (X) obojga rodziców.
Z tego związku urodziło się 7 dzieci:
• Jan urodzony w 1866 roku,
• Michał ur. w 1868 zmarł w wieku 4 miesięcy,
• Katarzyna, urodzona w 1869 roku, wyszła za mąż w 1891 za Józefa Pukacza,
• Michał 1872 , zmarł w wieku 2 miesięcy
• Andrzej urodzony w 1873, zmarł w 1876,
• Eufrozyna 1879, w księgach nie dotarłam do dalszych jej losów,
• Michał 1879 (brat bliźniak Eufrozyny) zmarły w 3 godziny po urodzeniu się.
W tej rodzinie urodziły się 2 dziewczynki i 5 chłopców. Jedyny syn, który dożył pełnoletności Jan, zmarł w wieku 29 lat, pozostawiając po sobie córkę Marię Annę, która zmarła będąc dzieckiem, w trakcie epidemii tyfusu. Czytając te księgi, poznajemy tą rodzinę od około 1800 do 1900 roku.

W ramach opracowywania tematu wykorzystałam opracowanie Jadwigi Hoff „Mieszkańcy miast Galicji Wschodniej w okresie autonomicznym”




Autor Komentarze
Komentarze
SympatykSympatyk



____________
Od: Lip 02, 2006 Posty: 3677
Napisano:Wrz 14, 2007 - 22:04
Skomentuj ten artykuł w tym wątku
_EZFORUMCOMMENTS_USERINFO p
maja_szczytynska



____________
Od: Cze 07, 2019 Posty: 4
Napisano:Cze 08, 2019 - 00:00
szukam autora tego tematu
_EZFORUMCOMMENTS_USERINFO p
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2020 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.983128 sekund(y)