Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
poniedziałek, 13 lipca 2020

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
Ewa_SzczodruchOffline
Temat postu: Pochodzenie nazwisk Basiewicz i Boberski.  PostWysłany: 16-05-2020 - 12:06
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 10-12-2006
Posty: 3816
Skąd: Toruń
Status: Offline
Witam Smile

Flazik – nie znalazłam; może od flasza ‘duża flaszka’.

Flesiński - od niemieckiej nazwy osobowej Fleisch, ta od apelatywu Fleisch ‘mięso’.

Źródło: Kazimierz Rymut, ‘Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny’, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 1999

Małczęć - w grupie nazwisk pochodzących od mały, także od imion złożonych typu Małomir.

Tupta - od tuptać ‘chodzić dużo’.

Ulman - od niemieckiej nazwy osobowej Ulmann, ta od imienia złożonego Uodalmamm.

Worosilak, Woroszylak - od ukraińskiego worošyty ‘grzebać, gmerać’, od polskiego gwarowego woroszyć ‘niszczyć’.

Źródło: Kazimierz Rymut, ‘Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny’, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

_________________
Pozdrawiam cieplutko, Ewa Szczodruch
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
ROMAN_BOffline
Temat postu: Re, Re: Rozważania o genezie nazwiska Kawęka.  PostWysłany: 19-05-2020 - 18:27
Sympatyk


Dołączył: 08-01-2012
Posty: 872

Status: Offline
Jerzy, witaj ponownie.

Rozważania o genezie nazwiska Krajewski, Kawęka oraz nazwy miejscowej Krajewo, Krajewo – Kawęczyno.

W pierwszym moim poście napisałem Ci:
Jerzy, pytasz: „Czy są jakieś informacje dla nazwiska Kawęka?”.
W mojej ocenie nazwa osobowa Kawęka została utworzona od czasownika kawęczyć. Profesor Witold Doroszewski w swoim słowniku języka polskiego podaje dwa znaczenia tego wyrazu:
1. „niedomagać, skarżyć się stale na dolegliwości; w ogóle: narzekać, stękać, kwękać”,
2. „poświęcać czemuś dużo czasu i wysiłku, mozolnie coś robić, ślęczeć nad czymś” – znaczenie przestarzałe, anachroniczne używane w dawnych czasach.
Zatem, nazwisko Kawęka powstało od przezwiska Kawęka a ono od wyrazu pospolitego kawęka [ kawęczyć ]. Znaczenie tej nazwy osobowej w mojej ocenie może zależeć od czasu, w którym powstało i obowiązującego w tym okresie jego znaczenia. Po uwagę należy też wziąć miejsce jego powstania i jego znaczenie na tym obszarze. Im starsze nazwisko to jego pochodzenie może się przybliżać do etymologii zawartej w znaczeniu drugim podanym przez prof. Doroszewski.
Dodam, że słowo kawękać występuje pod pokrewną postacią czasownika kwękać, w gwarach języka polskiego występuje w obocznych postaciach kwiąkać, kwiękać. To odpowiada pierwszemu znaczeniu tego wyrazu jaki podoje prof. Doroszewski.”.

Na moją odpowiedź napisałeś: „Dziękuję za odpowiedź. Tak się dopytuję bo moi przodkowie pochodzą z Krajewa Kawęczyna Par. Janowiec k. I z waszych odpowiedzi wnioskuję, że moje nazwisko bierze się od miejscowości w której mieszkali, a Kawęczyno określa charakter któregoś z moich przodków tam zamieszkałego. Czy dobrze wnioskuję?”.

W gminie Janowiec Kościelny są 3 wsie, których pierwszy człon brzmi Krajewo, to jest:
1. Krajewo Wielkie,
2. Krajewo Małe,
3. Krajewo – Kawęczyno.
Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w roku 1883 istniały 3 wsie o nazwie:
1. Krajewo Kawęczyno – powiat mławski, gmina Szczepkowo, parafia Janowiec. Wieś zamieszkała przez drobną szlachtę;
2. Krajewo Małe – powiat mławski, gmina Szczepkowo, parafia Janowiec;
3. Krajewo Wielkie - powiat mławski, gmina Szczepkowo, parafia Janowiec. Wieś zamieszkała przez drobną szlachtę.
Więcej informacji pod linkiem:
https://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geogra ... Tom_IV/583 [ pozycja 10, 11, 12 ]
W Tabeli Królestwa Polskiego z roku 1827 [ strona 238 ] odnajdujemy następujące wsie:
1. Kraiewo kawęczyn – województwo płockie, obwód mławski, powiat mławski, parafia Janowiec. Wieś prywatna, w której mieszkało 38 osób w 7 domach;
2. Kraiewo małe – województwo płockie, obwód mławski, powiat mławski, parafia Janowiec. Wieś prywatna, w której mieszkało 39 osób w 6 domach;
3. Kraiewo wielkie – województwo płockie, obwód mławski, powiat mławski, parafia Janowiec. Wieś prywatna, w której mieszkało 14 osób w 3 domach.

Wynika z tego, że między rokiem 1827 a rokiem 1883 wieś zapisywana w formie graficznej Kraiewo kawęczyn zmieniła nazwę na zapisywaną pod postacią Krajewo Kawęczyno. W roku 1827 wieś Kraiewo kawęczyn, Kraiewo małe, Kraiewo wielkie były własnością prywatną. W roku 1883 wspomniane wsie zamieszkane były przez drobną szlachtę. Nasuwa się wniosek, że wymienione wsie przed rokiem 1883 też były zamieszkane przez niezbyt zamożną szlachtę.
Zatrzymam się na chwilę przy nazwisku Krajewski. O etymologii nazwiska Krajewski już napisała Ci pani Ewa Szczodruch praz pan Władysław Moskal. Z podanych przez nich informacji można wywieść kilka podstaw, od których mogło ono powstać. Wspominasz w swoim poście, że Twoi przodkowie o nazwisku Krajewski pochodzą ze wsi Krajewo Kawęczyno – tak wnioskuję z zapisu. Nazwa osobowa Krajewski z dużą dozą prawdopodobieństwa może być nazwiskiem odmiejscowym utworzonym od wsi Krajewo. Czy jest to nazwisko szlacheckie, które mówi, że jego nosiciel był właścicielem [ częściowym właścicielem ] tej wsi, trudno mi orzec. Można to pośrednio sprawdzić w księgach urodzeń, małżeństw, zgonów parafii Janowiec. Przy nazwisku Krajewski powinno widnieć określenie, na przykład nobilis, generosus, generosus dominus, magnificus generosus dominus, dziedzic, dziedzic cząstkowy, właściciel cząstkowy itp. Takie zapisy sugerują, że osoba, która nosiła tą nazwę osobową mogła należeć do stanu szlacheckiego. Nazwisko Krajewski może być też mianem nieszlacheckim. W tym przypadku takie miano mówi tylko, że osoba przyjęła to nazwisko bo mieszkała, pochodziła z tej miejscowości. Dodam, że wspomniane miano nosiła szlachta, mieszczanie, chłopi. Obecnie w Polsce nazwisko Krajewski nosi 13493 osób, w tym 13483 mężczyzn i 9 kobiet.
https://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... =Krajewski
Natomiast nazwisko Krajewska nosi 14599 osób [ kobiet: 14597, mężczyzn: 2 ].
https://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... =Krajewska
W sumie osób o nazwisku Krajewski i Krajewska według bazy PESEL jest 28092. Jest to dość spora grupa osób. Chyba nie wszyscy z nich pochodzą z miejsca o nazwie Krajewo, Krajewice, Krajowice, Krajów? Choć z drugiej strony mianem Krajewski mogła być nazywana osoba [ rodzina ], która zamieszkiwała kraniec jakiejkolwiek wsi czy osady.

Nazwa wsi Krajewo Kawęczyno istnieje przynajmniej od roku 1883. W roku 1827 nosiła ona nazwę Kraiewo kawęczyn. Pierwszy człon wspomnianej nazwy brzmi Kraiewo, później zapisywany jako Krajewo. Kraiewo [ Krajewo ] to najprawdopodobniej nazwa dzierżawcza albo topograficzna, albo pamiątkowa. Nazwy dzierżawcze to takie nazwy, które wzięły się od osoby, do której należała dana miejscowość / wieś, albo od pierwszego zasadźcy. Świadczy o tym sufiks -ewo, który można wyróżnić w tej nazwie [ krai + ewo = kraiewo; kraj + ewo = krajewo ]. Sufiks -ewo to wariant nijaki przyrostka -ew. Żeńskim wariantem formatu -ew jest sufiks -ewa. Format -ewo pojawia się w nazwach miejscowych zakończonych na spółgłoskę miękką lub pierwotnie miękką, na przykład Karczewo, Lubiewo. Widać go też w nazwie Kraiewo [ Krajewo ].
Zatem, Kraiewo [ Krajewo ] może pochodzi od nazwania, imienia, przezwiska Krai albo Kraj, albo od złożonego imienia, w którym jeden z członów brzmi krai / kraj, na przykład Dzierżykraj.
Na obszarze dzisiejszej gminy Janowiec Kościelny oraz części sąsiadujących z nią gmin Grzebsk i Janowo przebiegała dawna granica między Mazowszem i Prusami. W gminie Janowiec Kościelny obecnie znajdują się trzy wsie o nazwie Krajewo: Małe, Wielkie, Kawęczyno. Wsie te leżą niezbyt daleko od siebie. Zapewne powstały one w różnym czasie, ale jedna z nich była pierwsza. Tak więc wieś Krajewo mogła powstać na pograniczu Mazowiecko – Pruskim. Wyraz Krai [ Kraj ] ma kilka znaczeń. Jedno z nich to ‘granica, koniec’ – stąd może pochodzić jej nazwa Kraiewo / Krajewo. W tym przypadku widać funkcję topograficzną sufiksu -ewo.

Na stronie LOTPN czytamy: „Historia gminy Janowiec Kościelny sięga XIII-ego wieku. Obszar położony na północny wschód od lewego brzegu rzeki Orzyc, nazwano Pobożem. Zamieszkiwała je drobna szlachta zaściankowa, a nazwa Poboże pochodzi najprawdopodobniej od niezwykłej pobożności tych ludzi i wielkiej miłości do Boga. Poboże zamieszkiwane przez szlachtę cząstkową jest charakterystyczne dla terenów objętych wcześniej osadnictwem drobnoszlacheckim. Na skutek podziałów rodzinnych lub odsprzedawania części majątków, średniozamożne domy szlacheckie zmieniały się w gniazda szlachty cząstkowej, a nawet zagrodowej. Jedna z przyczyn przemawiającą za tak gęstym osadnictwem drobnoszlacheckim na Pobożu była bliskość ważnego szlaku handlowego z Bramy Morawskiej na Prusy. Najstarsze wzmianki o wsiach drobnoszlacheckich na Pobożu sięgają roku 1401.
Gmina Janowiec Kościelny do roku 1955 należała do województwa warszawskiego, powiatu mławskiego. Stanowiła ona najdalej wysunięty na północ cypel powiatu mławskiego, sięgający małym zakosem na pograniczu Prus Wschodnich i Janowa. Połowa gminy, licząca 25 km. stanowiła jednocześnie granice państwa polskiego od Prus Wschodnich.”.
Proponuję Ci przeczytanie książki dr Ireny Kotowicz-Borowy pt. „Honor to nie tylko słowo. Studium tożsamości kulturowej drobnej szlachty północnego Mazowsza”, która została wydana w roku 2005 przez Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistycznej imienia Aleksandra Gieysztora w Pułtusku. Niniejsza książka to dzieje niewielkiej grupy drobnej szlachty pobożańskiej jej kultura i tożsamość. Pobożanie zamieszkują zwarty obszar [ zwany okolicą ] północnego Mazowsza, graniczący z obecnym regionem Mazur.
Kończąc wątek o nazwisku Krajewski i nazwie miejscowej Krajewo dodam, że w Ziemi Ciechanowskiej była szlachta o nazwisku Krajewski. Byli to Krajewscy herbu Trzaska, który wziął swoje nazwisko prawdopodobnie od Krajewa w ziemi ciechanowskiej.

Przejdę do drugiego członu wsi o nazwie Krajewo Kawęczyno, to jest Kawęczyno. Człon ten istnieje przynajmniej od roku 1883. W roku 1827 brzmiał on Kawęczyn. Kawęczyn jak i Kawęczyno jest nazwą dzierżawczą albo pamiątkową, albo topograficzną. W przypadku nazwy:
• Kawęczyn świadczy o tym przyrostek -yn [ Kawęcz + yn = Kawęczyn ];
• Kawęczyno świadczy o tym sufiks -yno [ Kawęcz + yno = Kawęczyno ].
Pierwotnie przyrostki dzierżawcze typu: -ew, -ewa, -ewo, -ów, -owa, -owo, -in, -ina, -ino // -yn, -yna, -yno tworzyły nazwy dzierżawcze nazwy, które wzięły się od osoby, do której należała dana osada, wieś, miasto. Inaczej mówiąc oznaczały one posesywność, czyli przynależność do kogoś. Z biegiem czasu za pomocą wspomnianych formatów zaczęto tworzyć nazwy topograficzne [ terenowe ] i pamiątkowe.
Nazwa miejscowa Kawęczyn [ Kawęczyno ] jest nazwą niejasną. Wśród językoznawców [ onomastyka ] da się zauważyć spór o jej pochodzenie. Najbardziej rozpowszechnione etymologie mówią, że wspomniana nazwa pochodzi od:
• imienia męskiego [ nazwy osobowej ] Kawieka / Kawęka. Mianem tym określano człowieka bezustannie narzekającego na coś lub kogoś. Nazwa osobowa Kawęka / Kawieka pochodzi od staropolskiego słowa kawa ‘uboga, licha, zła’.
• od wyrazu kawęka albo kawieka, czyli kawka. Kawka to ptak zaliczany do rodziny krukowatych,
• od czasownika kawęczyć kawęczeć [ przewlekle chorować, stękać, kwękać ] albo skawęczeć [ zmarnieć ] lub poświęcać czemuś dużo czasu i wysiłku, mozolnie coś robić, ślęczeć nad czymś, męczyć się.
Profesor Mirosław Bańko między innymi tak pisał o pochodzeniu nazwy Kawęczyn: „Słowo kawęczyć lub kawęczeć znaczy 'niedomagać ( zwłaszcza z biedy ), skarżyć się, narzekać', dawniej znaczyło też 'robić coś mozolnie'. Od niego powstały nazwy wielu wsi zamieszkałych przez ludzi biednych, a więc takich, którzy mogli narzekać na swój los.”.

Jerzy, to tylko moje rozważania, subiektywne spojrzenie na genezę powstania nazwiska Krajewski, Kawęka oraz nazwy miejscowej Krajewo, Krajewo – Kawęczyno. Trochę rozszerzyłem też etymologię miana Kawęka.
Wnioski i weryfikację pozostawiam już Tobie.

Pozdrawiam – Roman.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
KrajewskiJerzyOffline
Temat postu: Krajewscy z Kawęczyna  PostWysłany: 20-05-2020 - 10:57
Sympatyk


Dołączył: 10-08-2009
Posty: 96

Status: Offline
Witam.
Panie Romanie.
Bardzo dziękuję za odpowiedź, a właściwie za obszerny wykład. Nie spodziewałem się, że można tyle informacji zebrać na temat jednej miejscowości i nazwiska. Chyba nikt nigdy nie otrzymał na forum tak obszernej odpowiedzi. Materiał kopiuje i zapisuję w swoich notatkach. Jeszcze raz dziękuje i pozdrawiam.
Jerzy K.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
EdmundaOffline
Temat postu:   PostWysłany: 28-05-2020 - 22:46
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 03-03-2008
Posty: 564
Skąd: Czechy - Zaolzie
Status: Offline
Dzień dobry,

proszę o pochodzenie i znaczenie nazweska Basel

Pozdrawiam

Edmunda

_________________
Oferuję pomoc w j. czeskim /pw/

Poszukuję aktu ur.Szczepan Stefan Dąbrowski ur. ok 1794-1803 Ujazd? Tur? Syn Piotra i Wiktorii.Akt ur : Maryanna Szczepanski ur.1813 -14 Znalazłam ich akt ślubu nr. 10
Łęczyca 10 II 1829
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość MSN Messenger  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wladyslaw_MoskalOffline
Temat postu: Pochodzenie nazwiska Basel.  PostWysłany: 29-05-2020 - 03:41
Sympatyk


Dołączył: 25-04-2008
Posty: 1242

Status: Offline
Edmunda napisał:
Dzień dobry,

proszę o pochodzenie i znaczenie nazweska Basel

Pozdrawiam

Edmunda

Witam,

mam trzy hipotezy pochodzenia nazwiska Basel;
https://forebears.io/surnames/basel

1. wedlug prof. K Rymuta; Basel - od bas ‘niski głos męski, człowiek mówiący niskim głosem’,

2. staro-slowiansko/celtycka(keltský); Basel/Bazel od baza = cos niskiego ... to znaczy malego wzrostu, niski,
Basel z base = něco krátkého ... tj. krátký,

3. niemiecko/szwajcarska(švýcarský); Basel bo urodzony w Basel,
Basel - protože se narodil v Basel (Bazilej)

Pozdrawiam - Wladyslaw
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
EdmundaOffline
Temat postu: Pochodzenie nazwiska Basel.  PostWysłany: 29-05-2020 - 09:18
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 03-03-2008
Posty: 564
Skąd: Czechy - Zaolzie
Status: Offline
Dzień dobry!

Władysław, dziękuję.

Proszę jeszcze o nazwisko Santowsky

Pozdrawiam
Edmunda

_________________
Oferuję pomoc w j. czeskim /pw/

Poszukuję aktu ur.Szczepan Stefan Dąbrowski ur. ok 1794-1803 Ujazd? Tur? Syn Piotra i Wiktorii.Akt ur : Maryanna Szczepanski ur.1813 -14 Znalazłam ich akt ślubu nr. 10
Łęczyca 10 II 1829
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość MSN Messenger  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wladyslaw_MoskalOffline
Temat postu: Pochodzenie nazwiska Santowsky.  PostWysłany: 29-05-2020 - 15:21
Sympatyk


Dołączył: 25-04-2008
Posty: 1242

Status: Offline
Edmunda napisał:
Dzień dobry!

Władysław, dziękuję.

Proszę jeszcze o nazwisko Santowsky

Pozdrawiam
Edmunda

Witam,
masz dwie hipotezy do wyboru.

Mapa Forebears=Przodkowie wskazuje, ze nazwanie/nazwisko Santo pochodzi od celtycko-galijskiego[Hiszpania/Francja] i wloskiego slowa "santo" = święty;
https://forebears.io/surnames/santo

Od nazwania/nazwiska Santo powstaly nazwiska Santowsky i Santowski
i kilka podobnie zapisywanych slowianskich nazwisk;
https://forebears.io/surnames/santowski

Wedlug prof K. Rymuta nazwisko Santowski powstalo od niemiecko-angielskiego nazwania "sand" = piasek, czyli ktos mieszkajacy na piaszczystym miejscu.
I jest nazwisko Sandowski;
https://forebears.io/surnames/sandowski

Pozdrawiam - Wladyslaw


Ostatnio zmieniony przez Wladyslaw_Moskal dnia 30-05-2020 - 15:04, w całości zmieniany 1 raz
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
rogerq666Offline
Temat postu:   PostWysłany: 29-05-2020 - 15:56


Dołączył: 27-05-2020
Posty: 2

Status: Offline
Witam!

Szukam informacji na temat nazwiska Prasał
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Ewa_SzczodruchOffline
Temat postu:   PostWysłany: 29-05-2020 - 16:29
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 10-12-2006
Posty: 3816
Skąd: Toruń
Status: Offline
Witam Smile

Prasał - od staropolskiego prasoł, prasuł ‘handlarz solą’.

Źródło: Kazimierz Rymut, ‘Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny’, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

_________________
Pozdrawiam cieplutko, Ewa Szczodruch
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
EdmundaOffline
Temat postu: Re: Pochodzenie nazwiska Santowsky.  PostWysłany: 29-05-2020 - 16:59
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 03-03-2008
Posty: 564
Skąd: Czechy - Zaolzie
Status: Offline
Wielkie dzięki
Edmunda

Wladyslaw_Moskal napisał:
Edmunda napisał:
Dzień dobry!

Władysław, dziękuję.

Proszę jeszcze o nazwisko Santowsky

Pozdrawiam
Edmunda

Witam,
masz dwie hipotezy do wyboru.

Mapa Frebears=Przodkowie wskazuje, ze nazwanie/nazwisko Santo pochodzi od celtycko-galijskiego[Hiszpania/Francja] i wloskiego slowa "santo" = święty;
https://forebears.io/surnames/santo

Od nazwania/nazwiska Santo powstaly nazwiska Santowsky i Santowski
i kilka podobnie zapisywanych slowianskich nazwisk;
https://forebears.io/surnames/santowski

Wedlug prof K. Rymuta nazwisko Santowski powstalo od niemiecko-angielskiego nazwania "sand" = piasek, czyli ktos mieszkajacy na piaszczystym miejscu.
I jest nazwisko Sandowski;
https://forebears.io/surnames/sandowski

Pozdrawiam - Wladyslaw

_________________
Oferuję pomoc w j. czeskim /pw/

Poszukuję aktu ur.Szczepan Stefan Dąbrowski ur. ok 1794-1803 Ujazd? Tur? Syn Piotra i Wiktorii.Akt ur : Maryanna Szczepanski ur.1813 -14 Znalazłam ich akt ślubu nr. 10
Łęczyca 10 II 1829
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość MSN Messenger  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
jaroz01Offline
Temat postu: Re: Pochodzenie nazwiska Santowsky.  PostWysłany: 29-05-2020 - 17:23


Dołączył: 25-05-2020
Posty: 3

Status: Offline
Dzień dobry!

Szukam informacji o nazwisku Warchulski Smile
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
rogerq666Offline
Temat postu:   PostWysłany: 29-05-2020 - 21:35


Dołączył: 27-05-2020
Posty: 2

Status: Offline
Witam

Szukam informacji na temat nazwiska Żuk
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Ewa_SzczodruchOffline
Temat postu:   PostWysłany: 30-05-2020 - 08:27
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 10-12-2006
Posty: 3816
Skąd: Toruń
Status: Offline
Witam Smile

Warchulski - w grupie nazwisk pochodzących od warchoł ‘wichrzyciel’, dawniej też ‘zamęt’, warcholić ‘wywoływać spory’, może też od imienia złożonego Warcisław.

Żuk 1136 - od żuk ‘chrabąszcz; wół czarny’.


Źródło: Kazimierz Rymut, ‘Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny’, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001

_________________
Pozdrawiam cieplutko, Ewa Szczodruch
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
jaroz01Offline
Temat postu:   PostWysłany: 31-05-2020 - 12:22


Dołączył: 25-05-2020
Posty: 3

Status: Offline
Bardzo dziękuję!
A można jeszcze prosić o nazwisko Zakryś? Smile
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
ROMAN_BOffline
Temat postu: Rozważania o genezie nazwiska Zakryś.  PostWysłany: 31-05-2020 - 15:47
Sympatyk


Dołączył: 08-01-2012
Posty: 872

Status: Offline
Dzień dobry.

jaroz01, regulamin naszego forum wymaga podpisywania postów przynajmniej imieniem. Chyba nie przeczytałaś/łeś regulaminu?

Rozważania o genezie nazwiska Zakryś.

W bazie PESEL nazwisko Zakryś odnotowane jest 105 razy, w tym 52 mężczyzn i 53 kobiet. Najwięcej osób o tym nazwisku występowało w powiecie tucholskim w województwie kujawsko – pomorskim. Dane pochodzą z publikacji Kazimierza Rymuta, Słownik nazwisk używanych w Polsce na początku XXI wieku opartej na bazie PESEL z roku 2002.
Dokładny rozkład występowania wspomnianego nazwiska zobaczysz na mapie znajdującej się pod likiem:
https://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... akry%C5%9B

Na dawnych Kresach w języku polskim, w gwarze lwowskiej występowało słowo zachryszka / zakryszka, którym nazywano zieleninę do zupy. Słowem zakryszka określano też jarzynę do zup [ włoszczyzna ]. Obecnie Polacy, którzy mieszkają na Ukrainie używają też tych określeń.
W języku ukraińskim jest wyraz Закришка [ Zakriszka, Zakryszka ]:
• Закришка: посічена зелень кропу, петрушки, салери, часнику, цибулі, яку додають до супів для покращення смакових властивостей страви [ za: З.Клиновецька: Страви й напитки на Україні; Львів1991; Ст.13 ]. Po polsku brzmi to mniej więcej tak: Przyprawa: posiekany zielony koperek, natka pietruszki, seler, czosnek, cebula, która jest dodawana do zup w celu poprawy właściwości smakowych potraw;
• Закришка, и, жін. Те, що кришать у борщ як заправу ( цибуля, петрушка, кріп та ін.). Za: Словник української мови: в 11 томах. Том 3, 1972. Ст. 167. Po polsku brzmi to mniej więcej tak: To co jest kruszone do barszczu jako przyprawa [ cebula, natka pietruszki, koperek itp. ].
Na blogu Historia Rabki zamieszczony jest tekst Józefa Szlagi pt. Boże Narodzenie. Obrazek ustny z podań i wierzeń ludowych. Autor tego artykułu oparł się na informacjach zawartych w tekstach Edmunda Kolbuszewskiego, które ukazały się w 19, 20, 21 i 22 numerze krakowskiego Dziennika Porannego z grudnia 1895 roku. Między innymi czytamy: „(…). Na Rusi w wilję nie wymawiają wyrazu cebula, bo u tego kto ten wyraz wymówi, przez cały rok pojawiały się wrzody wielkie jak cebula. Zamiast cebula, mówią „zakryszka” lub „zaprawa”.”. Wynika z tego, że na Rusi cebula nazywana była też zakryszka albo zaprawa.
https://historiarabki.blogspot.com/2013 ... podan.html

Obecnie w Polsce występuje nazwisko Zakryszko, Zakryś, Zakrys, Żakryś, Zakrysz itp. Wszystkie one, w mojej ocenie, pochodzą od wyrazu pospolitego zakryszka. Tak więc nazwisko Zakryś pochodzi od przezwiska Zakryś o ono od apelatywu zakryszka.

Dlaczego ktoś został nazwany Zakryś? Moim zdaniem tylko wszechstronna kwerenda różnych źródeł, w tym dokumentów historycznych, genealogicznych, słownikowych czy językoznawczych może, choć nie musi, odpowiedzieć na pytanie od kogo, od czego, w jaki sposób i kiedy powstała konkretna nazwa osobowa oraz rozwiać różne dylematy odnoszące się do pochodzenia społecznego albo etnicznego osób noszących miano Zakryś. Bo jak mówił profesor Kazimierz Rymut: „By w sposób prawidłowy podać genezę konkretnego nazwiska, trzeba by śledzić historię danej rodziny. Tak samo brzmiące dzisiejsze nazwiska dwu rodzin mogą mieć bowiem dwie różne genezy”. Natomiast, profesor Aleksander Brückner wielokrotnie pisał, że „my dziś nie rozumiemy znaczenia różnych słów używanych dawniej”. Pamiętać też trzeba, że niektóre słowa mogą pochodzić z różnych historycznych dialektów języka polskiego, w tym i z gwary. Nie można też wykluczyć, iż wspomniane miana są reliktem wywodzącym się z języka [pra]słowiańskiego albo staropolskiego. W grę mogą też wchodzić inne języki. Zatem, i hybrydy językowe lub/i spolszczenia obcych nazw osobowych. Nie można też odrzucić przeinaczeń pisowni albo zjawisk fonetycznych występujących w języku polskim oraz innych językach.
Nazwisko należy traktować nie tylko jako element służący do identyfikacji poszczególnych osób, ale również jako zjawisko językowe. Każda nazwa osobowa jako kategoria onimiczna ustalała się i stabilizowała w określonych warunkach administracyjno – prawnych, społeczno – środowiskowych. Nazwisko oddaje złożoność stosunków kulturowych i językowych na pograniczu i na obszarach z nim sąsiadujących oraz w miejscach gdzie występuje ludność [ osoby ] o różnej narodowości czy kulturze. Każde miano, jak wspomniałem ma charakter identyfikujący nie tylko osobniczo, ale terytorialnie oraz etnicznie. Nazwy osobowe stanowią nieodłączny element kontaktów językowych w miejscach gdzie wzajemnie się przenikają. Współżycie różnych osób, grup ludności [ narodowości ] obok siebie sprzyjało procesowi polonizacji obcego nazewnictwa osobowego na obszarze Polski. W miarę procesów asymilacyjnych nazwiska te ulegały najłatwiej upodobnieniom fonetycznym, następnie ortograficznym, aby nawet zmienić swe znaczenie. Podobne zjawisko występowało też w odwrotnym kierunku.
Przystępując do pracy nad pochodzeniem i powstaniem konkretnego nazwiska trzeba mieć zawsze na uwadze, że nie poruszamy się we współczesności, gdzie każda dorosła osoba ma dowód osobisty, numer PESEL oraz trwałe, dziedziczne i nie nienaruszalne nazwisko. W wieku XVII, XVIII, a nawet w połowie wieku XIX nazwy osobowe były bardzo ruchome, elastyczne a co za tym idzie ulegały zmianie aż do ukształtowania się dziedzicznego nazwiska.

Dlaczego ktoś został nazwany Zakryś? Na to pytanie znajdziesz częściową odpowiedź w moim poście. Ponieważ podałeś/łaś tylko brzmienie nazwy osobowej bez bliższego kontekstu, to moja opinia o etymologii wspomnianego miana ma ogólną naturę. To tylko moja hipoteza. Wnioski pozostawiam Tobie.

Pozdrawiam – Roman.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2020 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.400182 sekund(y)