Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
wtorek, 10 grudnia 2019

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
Virg@Offline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 25-04-2019 - 23:11
Sympatyk


Dołączył: 19-03-2009
Posty: 658

Status: Offline
Maciej napisał:
[…] W słowniu znalazłem tłumaczenie, że był to setnik czyli, przełożony nad 100 chłopów, ludzi. Czy można tą funkcję można łączyć w jakiś sposób z pracą w dworze czy raczej z wojskiem?
Przy okazji, znalazłem też w jednym z dokumentów funkcję - dziesiętnik wsi. Co to mogło oznaczać?

Aleksander Świętochowski w pionierskiej pracy Historia chłopów polskich w zarysie wyjaśnia:
Cytat:
Wspólność nazwy: dziesiętnik (decimus) sprowadziła pomieszanie tej kategorji z inną, opartą na stosunku ekonomicznym. Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że był osobny rodzaj poddanych, bądź skupionych w całych wsiach, bądź rozrzuconych po wielu, którzy oddawali księciu dziesiątą część płodów i stąd zwali się dziesiętnikami. Pod względem praw osobistych stali oni bliżej przypisańców, niż czynszowników [1].
- - - - - - -
[1] Maciejowski (tamże/*) twierdzi, że dziesiętnik od dziesiątej części płodów płacił czynsz w robociźnie lub pieniądzach. Badacz niemiecki Stenzel (u Burzyńskiego) uważa dziesiętników za poddanych, płacących dziesięcinę księciu, a nie kościołowi. Według Helcla (Bibljoteka Warszawska 1863) byli to przypisańcy, początkowo osadzeni na osobnych źrebiach lub we wsiach, którzy oddawali księciu dziesiątą cześć zbiorów. S. Miączyński (Rozprawa o dziesięcinach, Kraków 1816) przeczy, ażeby książęta pobierali dziesięcinę. Tegoż samego zdania jest Piekosiński (tamże), który mniema, że dziesiętnik był to wybrany z dziesięciu do wojska. Burzyński łączy się ze Stenzlem i Helclem. Według niego dziesiętnicy byli to: 1) niewolni, którzy składali dziesięcinę panującemu, 2) urzędnicy albo starsi gminy, 3) wojskowi wybrani z dziesięciu kmieci.
*/ W. A. Maciejowski (Historja prawodawstw słowiańskich, t. II, s. 318).
Źródło cytatu:
Aleksander Świętochowski, Historja chłopów polskich w zarysie, Tom I, Wydawnictwo Polskie, Lwów — Poznań, 1925, s. (pozycja dostępna w Internecie): https://commons.wikimedia.org/wiki/File ... 1925).djvu

W artykule Ireny Rychlikowej, Deklasacja szlachty polskiej w Cesarstwie Rosyjskim. Spór o "Pułapkę na szlachtę" Daniela Beauvois [w:] Przegląd Historyczny 79/1, 1988, s. 144, czytamy:
Cytat:
Jak widzimy, w „towarzystwie dworzańskim” nie było miejsca dla drobnej szlachty, nie tylko czynszowej, lecz także okolicznej. Przyjmując drugorzędność obywatelską drobnej szlachty, obywatele ziemscy godzili się, by odsuniętą od głosu „szlachtę ubogą” zatrudnić w służbie publicznej i monarszej „do posług na sotników, dziesiętników parafialnych, niemniej też leśnych dozorców”. (podkreślenia w cytowanym tekście moje)


A w tym - wątku - toczyła się przed laty na Forum gorąca dyskusja o dziesiętniku w wojsku.

Zagadnienie setników i dziesiętników najdokładniej wyjaśnił, moim skromnym zdaniem, Janusz Korczak w „Królu Mciusiu Pierwszym” Very Happy
Cytat:
- To jeszcze lepiej. Jeżeli więcej dzieci od razu nauczy się, będzie można zrobić porządek od razu w całej Afryce.
I Klu-Klu wzięła się nie na żarty do roboty. Ustawiła wszystkie dzieci w parku. Te, które znała i wiedziała, że są porządne, zrobiła setnikami, to znaczy, że każde z nich brało pod opiekę sto. A te znowu wybierały po dziesięciu dziesiętników. Każdy dziesiętnik dostał jeden pokój w letnim pałacu, a setnicy mieszkali w zimowym pałacu Maciusia. Klu-Klu wszystko powiedziała setnikom, co w Europie robić wolno, a co nie. Setnicy zaraz to samo powtórzyli dziesiętnikom, a ci znowu swoim dziesiątkom.
- Tak samo będą się uczyć.


Łączę pozdrowienia –
Lidia
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
BMaciejOffline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 26-04-2019 - 16:23
Sympatyk


Dołączył: 10-08-2016
Posty: 64

Status: Offline
Dziękuję za tak obszerną odpowiedź Wink
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Virg@Offline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 26-04-2019 - 17:45
Sympatyk


Dołączył: 19-03-2009
Posty: 658

Status: Offline
Macieju, Maćku?
(gdybyś się „podpisał”, łatwiej by mi było użyć formy, którą lubisz),

w zasadzie, to nie udzieliłam Ci odpowiedzi na Twoje pytania, bo jej nie znam.
Często jakieś określenie ma wiele znaczeń czy wręcz znaczenie zmienia się z biegiem lat.

Polecam, dla czystej przyjemności, lekturę słownika wyrazów, które nie istnieją w dzisiejszym języku polskim, choć kiedyś istniały lub mogłyby istnieć, opracowanego przez Grzegorza Jagodzińskiego - Wyrazy zapomniane.

Łączę pozdrowienia i życzę miłej lektury –
Lidia
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Łukasiewicz_MOffline
Temat postu: Pomoc w odczytaniu i wyjaśnieniu roli osoby - akt urodzenia  PostWysłany: 23-05-2019 - 00:23
Sympatyk


Dołączył: 20-07-2014
Posty: 14

Status: Offline
Witam!

Potrzebuję pomocy w odczytaniu i określeniu funkcji Wojciecha Łukasiewicza obecnego przy tworzeniu aktu urodzenia Adama Łukasiewicza.

Po informacji dotyczącej Łukasza Budy pojawia się tekst "........... Wojciecha Łukasiewicza Dziada przy .......... Bodzanowskim/skiej lat mającego osiemdziesiąt trzy w Bodzanowie zamieszkałego"

Nie jestem w stanie rozszyfrować wykropkowanych miejsc. Czy to jest przy kościele, czy przy parafii czy jeszcze coś innego i najważniejsze, czy ten Wojciech jest rodziną dziecka i jego ojca Felicjana czy to tylko zbieżność nazwisk a on był np. kościelnym.

Z góry dziękuję za pomoc.

Link do aktu nr 24


http://fotowrzut.pl/FZXLX7YNM2
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Robert1Offline
Temat postu:   PostWysłany: 23-05-2019 - 02:06
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 08-07-2014
Posty: 198

Status: Offline
"Uczciwego Woyciecha Łukaszewicza, dziada przy Kościele Bodzanowskim"

"uczciwy" = drobny rzemieślnik (w przeszłości)

Nie ma żadnej informacji o pokrewieństwie.

_________________
Pozdrawiam,
Robert
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Łukasiewicz_MOffline
Temat postu:   PostWysłany: 24-05-2019 - 00:19
Sympatyk


Dołączył: 20-07-2014
Posty: 14

Status: Offline
Dziękuję! Smile
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
kamilmazowieckiOffline
Temat postu: Trzydziestak  PostWysłany: 28-05-2019 - 00:21
Sympatyk


Dołączył: 25-10-2016
Posty: 190

Status: Offline
Witajcie,

w akcie zgonu, parafia Osięciny, rok 1849 jeden ze świadków jest opisany tak:

Jan Kowalski, trzydziestak, lat czterdzieści liczący.

Co to znaczy TRZYDZIESTAK???


dziękuję

Kamil
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Virg@Offline
Temat postu: Trzydziestak  PostWysłany: 29-05-2019 - 10:25
Sympatyk


Dołączył: 19-03-2009
Posty: 658

Status: Offline
Kamilu,

trzydziestak, to nazwa używana do określania liczebności zbiorów przedmiotów, czyli ktoś/coś, związany/związane z liczbą 30, a nie określenie konkretnego zawodu czy stanu (daw. ‘grupa zawodowa’), takie jest przynajmniej moje skromne zdanie.
Spotkałam się z określeniem trzydziestak wobec kogoś, kto posiada trzydzieści owiec w większym stadzie i w związku z tym wypasa owce co 20 dni, przez kolejne trzy dni.
Cytat:
Dzieli się więc okres 100-dniowy na 5 okresów 20-dniowych i w każdym z tych okresów ten, który ma 10 owiec na szałasie, siedzi jeden dzień, ten zaś, który ma dwadzieścia owiec, dwa dni, a trzydziestak trzy dni. Owce natomiast stoją na polanie...
Źródło: Prace i materialy etnograficzne: Travaux et matériaux ethnographiques, Tom 10, Wydanie 1, 1963, s. 29.

Polecam artykuł Waldemara Fronczaka, Owczarstwo, hodowla owiec w XVII i XVIII wieku, zamieszczony na: FORGEN. Otwarte forum genealogów – ARCHIWUM | GENEALOGIA < Warstwy i grupy społeczne < Chłopi, włościanie.

Interesujące, co na temat trzydziestka sądzą Uczestnicy forum?

Łączę pozdrowienia –
Lidia
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
mailittioOffline
Temat postu: Trzydziestak  PostWysłany: 05-08-2019 - 22:18
Sympatyk


Dołączył: 18-02-2015
Posty: 29

Status: Offline
Dzień dobry.

Uprzejmie proszę o pomoc w doczytaniu ile lat miał zmarły w 1830 roku Józef Czajkiewicz.

Akt nr 44
http://metryki.genealodzy.pl/metryka.ph ... =1746&y=97
Będę bardzo wdzięczny za pomoc!
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość Odwiedź stronę autora  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
kwroblewskaOffline
Temat postu: Re: Trzydziestak  PostWysłany: 05-08-2019 - 22:23
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 16-08-2007
Posty: 2844
Skąd: Łódź
Status: Offline
mailittio napisał:
Dzień dobry.

Uprzejmie proszę o pomoc w doczytaniu ile lat miał zmarły w 1830 roku Józef Czajkiewicz.

Akt nr 44
http://metryki.genealodzy.pl/metryka.ph ... =1746&y=97
Będę bardzo wdzięczny za pomoc!

...lat 90 sobie liczacy..
__
Krystyna
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
pelka_piotrOffline
Temat postu: Jaki to zawód? - problem z rozczytaniem j.polski - OK  PostWysłany: 07-08-2019 - 08:44
Sympatyk


Dołączył: 03-08-2019
Posty: 49

Status: Offline
Witam serdecznie,

Mam problem z rozczytaniem jednego z zawodów:
Akt urodzenia nr 151, rok 1863, Józefa Tobolska, miejscowość i parafia Pałuki
Link: http://metryki.genealodzy.pl/metryka.ph ... =1781&y=68

Chodzi dokładnie o ten fragment: "Stawił się Józef Tobolski owczarz Pałucki, tu w Pałukach zamieszkały lat dwadzieścia siedem mający, wobec Andrzeja Krakowskiego Kołodzieja lat czterdzieści, i Wojciecha Rycerza ???zawód???

Z góry dziękuję za wszelką pomoc
Pozdrawiam,
Piotr Pełka


Ostatnio zmieniony przez pelka_piotr dnia 07-08-2019 - 09:09, w całości zmieniany 1 raz
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Majewski_ŁukaszOffline
Temat postu: Jaki to zawód? - problem z rozczytaniem j.polski  PostWysłany: 07-08-2019 - 09:02
Sympatyk


Dołączył: 01-01-1970
Posty: 146
Skąd: Trójmiasto
Status: Offline
Witaj,
Wojciech Rycerz był wyrobnikiem.

_________________
Z pozdrowieniami
Łukasz M. Majewski
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Augustynowicz_KarolinaOffline
Temat postu: Jaki to zawód? - problem z rozczytaniem j.polski  PostWysłany: 10-10-2019 - 16:58
Sympatyk


Dołączył: 23-08-2019
Posty: 97
Skąd: Texas
Status: Offline
Co to za drugie słowo tutaj?


_________________
Pozdrawiam
Karolina
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Janiszewska_JankaOffline
Temat postu: Re: Jaki to zawód? - problem z rozczytaniem j.polski  PostWysłany: 10-10-2019 - 17:12
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 28-07-2018
Posty: 228

Status: Offline
Augustynowicz_Karolina napisał:
Co to za drugie słowo tutaj?



parobkiem czyli kawaler był parobkiem

pozdrawiam
Janka
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
NikosK08Offline
Temat postu: Re: Jaki to zawód? - problem z rozczytaniem j.polski  PostWysłany: 16-10-2019 - 15:58
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 03-01-2018
Posty: 176

Status: Offline
Witam
Nie potrafię odczytać pierwszego słowa opisującego zawód mojego przodka.
"Stawił się Stanisław Kwapiszewski ...er? parafialny"

https://www.myheritage.pl/FP/fullSizePh ... side=front
Z góry dziękuję za pomoc
Pozdrawiam
-----------
Nikos
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2019 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.075275 sekund(y)