Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
środa, 16 czerwca 2021

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
terenatuOffline
Temat postu: Nazwiska Sowiżdrzał i b. podobne (wymienione)  PostWysłany: 08-06-2021 - 23:34
Sympatyk


Dołączył: 17-06-2020
Posty: 46

Status: Offline
Witam,

Prosze o etymologie nazwisk:

Nazwisko w rodzinie to: Sowiżdrzał,

ale mila osoba nadeslala mi dluga liste, i poniewaz nie mam pojecia ktore moze jest w slowniku, posylam wszystkie za co przepraszam:


Sowirzdżał, Sowirżał, Sowizdzał, Sowiźrał, Sowiźdrzał, Sowizdział, Sowizdżał, Sowizrał, Sowiżdrzał, Sowiżrał, Sowiżdżał

Serdecznie dzikujs za informacje,

Teresa Nasa
USA
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
ROMAN_BOffline
Temat postu: Re: Rozważania o genezie nazwiska Sowiżdrzał.  PostWysłany: 10-06-2021 - 20:51
Sympatyk


Dołączył: 08-01-2012
Posty: 1013

Status: Offline
Dzień dobry.

Pochodzenie nazwiska Sowiżdrzał – Hipoteza.

W roku 2002 na obszarze Polski osób o nazwisku Sowiżdrzał zamieszkiwało 40, w tym 21 mężczyzn i 19 kobiet. Szczegółowy rozkład występowania przedmiotowego miana zobaczysz na mapie, którą zamieszczam pod linkiem:
http://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... drza%C5%82
Obecnie nazwa osobowa zapisana w przeszłości pod postacią graficzną Sowiżdrzał powinna być poprawnie zapisywana w standardowym języku polskim pod postacią graficzną Sowizdrzał. Sowizdrzał to przezwisko pochodzące od wyrazu pospolitego sowizdrzał, który dawniej określał żartownisia, charakteryzującego się prześmiewczą i niepokorną postawą wobec wysoko postawionych osób oraz wobec oficjalnych norm społeczno – kulturowych. Zapis graficzny miana Sowizdrzał powstał dziewiętnastowiecznej literaturze, wcześniej funkcjonowała forma Sowiźrzał. W roku 2002 w Polsce osób o nazwisku Sowizdrzał było 282, w tym 139 mężczyzn i 143 kobiety. Jak rozkładało się występowanie wspomnianego przeze mnie miana w roku 2002 zobaczysz na mapie, która znajduje się pod linkiem:
http://nlp.actaforte.pl:8080/Nomina/Ndi ... drza%C5%82

Profesor Aleksander Brückner w roku 1927, w Krakowie, w wydawnictwie Krakowska Spółka Wydawnicza, opublikował Słownik etymologiczny języka polskiego. W słowniku tym pod hasłem sowizdrzał profesor stwierdził: „Sowizdrzał, i bez wsuniętego d: Sowiźrzał, urobione wedle dawnego nasięzdrzał do niem. Eulenspiegel, którego szelmowskie ťhistorjeŤ, wydane r. 1515, przełożono z niemieckiego około r. 1535. Tłumacz pierwotny Sownociardłkiem go przezwał, ale już w następnem wydaniu, przed r. 1547, to przydługie imię lepiej Sowizdrzał zastąpił, gdy Czesi tylko Enszpigla znają (franc. espičgle z Eulenspiegla na ‘łotra’ przeszedł, niby jak u nas; Francuzi jeszcze przed nami przetłumaczyli sobie zbiorek niemiecki). Gbur dolnoniemiecki (postać historyczna z 14. wieku ?) przyjął się u nas znakomicie; na tym pniu wybujała w 17. wieku osobna odrośl literacka, sowizdrzalska.”.

Z etymologii profesora Aleksandra Brückner’a wynika, że Sowizdrzał to ‘łotr’. W Słowniku języka polskiego pod redakcją profesora Witolda Doroszewskiego sowizdrzał to: „człowiek niepoważny, trzpiotowaty; urwis, pędziwiatr, postrzeleniec, wesołek”. Sam wyraz sowiźrzał / sowizdrzał jest słowem polskim. Profesor Brückner pisał: „Sowizdrzał, i bez wsuniętego d: Sowiźrzał, urobione wedle dawnego nasięzdrzał do niem. Eulenspiegel, którego szelmowskie ťhistorjeŤ, wydane r. 1515, przełożono z niemieckiego około r. 1535. Tłumacz pierwotny Sownociardłkiem go przezwał, ale już w następnem wydaniu, przed r. 1547, to przydługie imię lepiej Sowizdrzał zastąpił, (…).”. Zygmunt Gloger w tomie IV z roku 1903 Encyklopedii staropolskiej, który wydany został w Warszawie, pisał: „Sowizdrzał, sowiźrzał – wietrznik, postrzelony, żartownik. Artykuł o sowizdrzale w literaturze drukował A. Brückner w Bibl. Warszawskiej. W historyi zaś piśmiennictwa naszego tenże autor pisze: „Sowizdrzał w literaturze polskiej rozwielmożnił się więcej niż w niemieckiej, na gruncie polskim o wiele lepiej przyjął się i wyrósł niż we własnej ojczyźnie (niemieckiej). Cała literatura sowizdrzalska z początkiem XVII w. wyszła wyłącznie z pod pióra mieszczańskiego”. Anna Cieślik i Maria Żbik w Słowniku Etymologicznym. Literatura Powszechna, który został wydany we Wrocławiu przez Wydawnictwo Europa w roku 2000, pisały: „Sowizdrzał, Sowiźrzał, polska wersja imienia niemieckiego wieśniaka, pozornego głuptasa pochodzącego z Brunszwiku, który płatał figle mieszczanom poprzez dosłowne wykonywanie ich poleceń. Zyskał sławę największego w Europie wesołka i błazna, a jednocześnie uosobienie ludowej mądrości i humoru, przeciwstawionych wyrafinowanym miejskim obyczajom.”.

W takim razie z dużą dozą prawdopodobieństwa nazwisko Sowiżdrzał [ Sowirzdżał, Sowirżał, Sowizdzał, Sowiźrał, Sowiźdrzał, Sowizdział, Sowizdżał, Sowizrał, Sowiżrał, Sowiżdżał ] jest błędnie zapisaną formą nazwy osobowej Sowizdrzał ( Sowiźrzał ), która pochodzi od przezwiska Sowizdrzał ( Sowiźrzał ) a ono od apelatywu sowizdrzał / sowiźrzał w znaczeniu opisanym przeze mnie powyżej.

Przezwisko to nadana komuś nieformalna, dodatkowa żartobliwa lub złośliwa nazwa, która służyła do określenia lub identyfikacji danej osoby. Czasami bywało tak, że przezwisko tak silnie przylgnęło do konkretnego człowieka, iż inne osoby nie nazywały już go jego prawdziwym nazwiskiem tylko nadanym mu przezwiskiem. Taki stan rzeczy czasami powodował, że prawdziwa nazwa osobowa odchodziła w zapomnienie i pozostawało tylko przezwisko jako oficjalne miano, które stawało się z czasem nazwiskiem dziedzicznym.

Pozdrawiam – Roman.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
terenatuOffline
Temat postu: Re: Rozważania o genezie nazwiska Sowiżdrzał.  PostWysłany: 10-06-2021 - 21:01
Sympatyk


Dołączył: 17-06-2020
Posty: 46

Status: Offline
Witam,

Bardzo dziekuje za tak obszerna odpowiedz.

Pozdrawiam serdecznie,

Teresa Nasa
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2021 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.285812 sekund(y)