Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
czwartek, 24 czerwca 2021

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
jamiolkowski_jerzyOffline
Temat postu: Łukawica,Jamiołkowscy, Aniołkowscy, nazwisko Sztabin  PostWysłany: 11-05-2021 - 18:52
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 28-04-2010
Posty: 2449

Status: Offline
Problem mam następujący. W największym skrócie (zainteresowanych bliższymi szczegółami odsyłam do swojego opracowania ,od str. 292. Topczewo)
http://pbc.biaman.pl/dlibra/docmetadata ... =&lp=2&QI=
szukam odpowiedzi na pytanie czy zamieszkujący obecnie wieś Łukawica (i okolice) Aniołkowscy są potomkami zamieszkujących tę wieś od końca XVII wieku Jamiołkowskich. Wieś tę w powstaniu styczniowym spacyfikowano a mieszkańców wywieziono na Sybir (prawdopodobnie do guberni tomskiej). Po pięciu latach zesłania mogli powrócić ale z zakazem osiedlenia w swojej guberni ( w przypadku Łukawicy grodzieńskiej).
Rzecz w tym że w roku 1896 w Topczewie był ślub 22 letniego Franciszka Amiołkowskiego (to nie literówka) syna Wawrzyńca i Alojzy ze Sztabinów (?!) z 20 letnią panną Genowefą Falkowska ze wsi Koćmiery parafia topczewska. Nazwisko Amiołkowski u Franciszka było jednorazowym wybrykiem pisarskim , potomków Franciszka i Genowefy zapisywano bowiem później Aniołkowscy i to nazwisko utrwaliło się do dziś . Wśród niektórych mieszkańców parafii topczewskiej Istnieje opinia, że jest to przekręcona wersja zapisu Jamiołkowscy a Aniołkowscy są potomkami łukawickich Jamiołkowskich.
Jedną z wielu innych przesłanek tej hipotezy jest (dla mnie zagadkowe i w Polsce chyba nie spotykane ) panieńskie nazwisko żony Wawrzyńca tj. Sztabina (w oryginale zapisano ze Sztabinów). Nie wiem czy słusznie ale kojarzy mi się z nazwiskiem rosyjskim. Może zatem było tak że ojciec Franciszka Wawrzyniec ożenił się w Cesarstwie z ową Alojzą . Hipotetycznie mogło to się zdarzyć na dwa sposoby:
1/ Jak inni mieszkańcy Łukawicy był na zesłaniu, a jego syn wrócił, byłoby to jednak niezgodne z zakazem powrotu do swojej guberni, no chyba żeby przyjąć że kosmetyczna zamiana nazwiska (drobna literówka) była wystarczającym sposobem na obejście rygorystycznego carskiego zakazu powrotu.
2/Był wzięty około 1850 do wojska, odsłużył swoje lata w Cesarstwie, tam się ożenił z ową Alojzą Sztabiną (choć imię jak na rosyjskie realia raczej niespotykane) a spłodzony tam Franciszek po latach powrócił do Łukawicy. Jeśli nie był uczestnikiem zdarzeń z powstania styczniowego to może (choć w realiach carskiego prawa niekoniecznie takie idealistyczne założenie jest trafne) nie ciążył na nim zakaz powrotu w rodzinne strony. Ta hipoteza też karkołomna ale jak się nie dokumentów to przychodzi bawić się w hipotezy.
Reasumując pytanie do osób rosyjskojęzycznych, znających i czujących Rosję: czy nazwisko Sztabin występuje w języku rosyjskim?


Ostatnio zmieniony przez jamiolkowski_jerzy dnia 13-05-2021 - 06:13, w całości zmieniany 1 raz
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
ROMAN_BOffline
Temat postu: Re: Łukawica,Jamiołkowscy, Aniołkowscy, nazwisko Sztabin  PostWysłany: 12-05-2021 - 18:59
Sympatyk


Dołączył: 08-01-2012
Posty: 1017

Status: Offline
Jerzy, dzień dobry.

Łukawica – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Poświętne.
Topczewo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie bielskim, w gminie Wyszki. W 1921 roku miejscowość dzieliła się na dwie odrębne wsie: Topczewo Nowe i Topczewo Stare. Obie te miejscowości liczyły wówczas 52 domy i 350 mieszkańców, w tym 319 katolików i 31 prawosławnych.
Wieś Łukawica oddalona jest od wsi Topczewo około 5 km.

Około 112 km od Łukawicy leży wieś o nazwie Sztabin [ po litewsku Štabinas, Stabinis ]. Obecnie wieś Sztabin, kiedyś miasto, położona jest w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin. Leży nad Biebrzą. Wieś założył Adam Chreptowicz przed 1598 rokiem, przy przeprawie rzecznej, na trakcie z Augustowa do Knyszyna. Na początku istnienia przez ponad półtora wieku nosiła nazwę Osinki. Nazwa Sztabin została wprowadzona w 1760 roku przez Joachima Chreptowicza, kanclerza Wielkiego Księstwa Litewskiego.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztabin

Jerzy, jak jesteś zainteresowany historią Sztabina proponuję Ci przeczytać książkę Grzegorza Ryżewskiego pt. Sztabin. Dzieje obszaru gminy Sztabin od czasów najdawniejszych do współczesności; Wydano staraniem i ze środków Urzędu Gminy Sztabin; Białystok – Sztabin 2002. Od strony 123 do strony 125 znajdziesz kilka hipotez mówiących o genezie powstania nazwy Sztabin.
Link do elektronicznego wydania:
http://pbc.biaman.pl/Content/41858/Sztabin.pdf

Na obszarze obecnej Polski nazwisko Sztabin, Sztabina nie występuje. Przynajmniej tak wynika z Wykazu nazwisk występujących w rejestrze PESEL z uwzględnieniem nazwisk osób zmarłych – stan na dzień 1 lutego 2021 roku, który znajduje się w Serwisie Rzeczypospolitej Polskiej.

W swoim poście między innymi napisałeś:
1. „(…). Rzecz w tym że w roku 1896 w Topczewie był ślub 22 letniego Franciszka Amiołkowskiego (to nie literówka) syna Wawrzyńca i 20 letniej Alojzy ze Sztabinów (?!) z 20 letnią panną Genowefą Falkowska ze wsi Koćmiery parafia topczewska. (…).
2. „(…). Jedną z wielu innych przesłanek tej hipotezy jest (dla mnie zagadkowe i w Polsce chyba nie spotykane ) panieńskie nazwisko żony Wawrzyńca tj. Sztabina (w oryginale zapisano ze Sztabinów). (…).”
3. „(…). Reasumując pytanie do osób rosyjskojęzycznych, znających i czujących Rosję: czy nazwisko Sztabin występuje w języku rosyjskim?”.

Fraza „Alojzy ze Sztabinów” mówi z jakiego rodu Alojza pochodzi, do jakiego rodu przynależała. W tym przypadku Alojza przynależała do rodu Sztabinów. Na określenie przynależności spisujący metrykę użył złożonego przyrostka -inów, który składa się z dwóch dzierżawczych formatów: -in- i -ów-, które tworzą przymiotniki dzierżawcze. Sufiks -in dodawany był do imion [ nazw osobowych ] zakończonych na -a [ również męskich ]. Zatem, w mianowniku liczby pojedynczej nazwisko ojca Alojzy powinno brzmieć Sztaba. Tak więc, poszukiwanym nazwiskiem jest miano Sztaba.

Na obszarze obecnej Polski nazwisko Sztaba występuje. Według Wykazu nazwisk występujących w rejestrze PESEL z uwzględnieniem nazwisk osób zmarłych – stan na dzień 1 lutego 2021 roku, który znajduje się w Serwisie Rzeczypospolitej Polskiej, osób o nazwisku Sztaba było 1525, w tym:
• mężczyzn – 791,
• kobiet – 734.

Sztabina to żona Sztaby [ w m. lp. Sztaba ] – wskazuje na to format -ina, który tworzy rzeczowniki będące nazwami żon, urobione od nazwisk lub tytułów mężów.
Sztabówna to córka Sztaby [ w m. lp. Sztaba ] – wskazuje na to sufiks -ówna, który tworzy rzeczowniki od męskiej formy nazwiska [ Sztaba ] tworzył formę nazwiska córki – Sztabówna.

Nazwisko Sztaba z dużym prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością jest polską nazwą osobową. Prof. dr hab. Alina Duchlińska – Naruszewicz z Uniwersytetu Warmińsko – Mazowieckiegow Olsztynie o etymologii nazwy osobowej Sztaba pisała:” Sztaba. Nazwisko pochodzi od rzeczownika sztaba, czyli: 1. drąg, listwa metalowa lana, kuta lub walcowana, szyna, 2. legar schodowy, szlaga, 3. krzywa sztuka drzewa przez środek spodu okrętowego przeciągnięta, 4. krawieckie – załam, skład, fałd, np. w sukni, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VI, s. 665.”.

Choć z drugiej strony w Polsce występuje nazwisko Sztab, które pochodzi od niemieckiej nazwy osobowej Stab, ta ze średnio – wysoko – niemieckiego stap, stab ‘laska, kij’ [ za Kazimierz Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno – etymologiczny, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001 ].
Osób o nazwisku Sztab w Polsce na dzień 1 lutego 2021 roku zamieszkiwało 53, w tym 28 mężczyzn i 25 kobiet.
Może od nazwy osobowej Sztab powstało miano Sztaba, które określa pochodzenie od ojca [ miano patronimiczne ]. Tak więc mógł być Jan od Sztaba i Jan [ czyj? ] Sztaba. Zatem, nazwisko dopełniaczowe z pochodzenia.
Mogą też istnieć inne przesłanki powstania nazwy Sztaba od miana Sztab [ Stab ], na przykład:
1. może być nazwiskiem zapisanym w formie dopełniaczowej od Sztab: Sztab > Sztaba – typ dopełniaczowy,
2. może być mianem z tak zwaną zmianą paradygmatu [ dodane a ]; aby odsunąć nazwę osobową od motywującego wyrazu pospolitego; na przykład: Balona od Balon, Cepa od Cep, Capa od Cap. Tak więc, Sztaba od Sztab;
3. powstała na skutek dodania nacechowanej emocjonalnie końcówki fleksyjnej rodzaju żeńskiego -a do Sztab; Sztab + a = Sztaba, Sztab-a. W takich przypadkach powstaje nazwa osobowa z dużym ładunkiem emocjonalnym [ ujemnym lub dodatnim ].
Wszystkie wskazane przeze mnie możliwości wymagają dogłębnego zbadania, aby ustalić faktyczną etymologię nazwy osobowej Sztaba od miana Sztab [ Stab ].

Jerzy, to moja propozycja rozwiązania Twojego problemu – wnioski pozostawiam Tobie.

Pozdrawiam – Roman.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
jamiolkowski_jerzyOffline
Temat postu: Re: Łukawica,Jamiołkowscy, Aniołkowscy, nazwisko Sztabin  PostWysłany: 12-05-2021 - 20:11
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 28-04-2010
Posty: 2449

Status: Offline
Dziękuję. Nazwisko Sztaba wykluczam. W województwie podlaskim nie występowało. A ponadto argument podstawowy – moim zdaniem w metryce zapisano by jej personalia Alojza z Sztabów. Zapis z Sztabinów moim zdaniem jednoznacznie określa że jej rodowe nazwisko brzmiało Sztabina.
Poprzeglądałem rosyjskie strony. Nazwisko Sztabin w Rosji występuje i to mnie coraz bardziej przekonuje do wersji powrotu z Rosji do Łukawicy. Dylemat najpewniej może rozstrzygnąć test DNA, który zapewne sfinansuję. Jamiołkowscy z Łukawicy wywodzili się krza kowalaków. Mam wyniki testów trzech przedstawicieli tego krza (wszystkie zgodne ze sobą). Ponadto mam kontakt z Jamiołkowskimi spod Warszawy których przodek Tomasz uniknął deportacji bo został uratowany przez chłopów. Wywieźli go z obławy furmanką przykrytego obornikiem.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2021 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.274835 sekund(y)