Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty
czwartek, 06 maja 2021

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
Lewandowska_DagmaraOffline
Temat postu: Lututów przed 1800  PostWysłany: 09-04-2021 - 11:52
Sympatyk


Dołączył: 07-12-2017
Posty: 11

Status: Offline
Dzień dobry

bazując na Genetece "dokopałam" się do mojego przodka Wojciecha Kupisiaka

tutaj akt ślubu z roku 1825 nr 5 w parafii Brzeźnio na wsi Krzaki

https://metryki.genealodzy.pl/metryka.p ... =148&y=242

z aktu tego wynika, że przybył z parafii Lututów, jego rodzicami są Andrzej i Julianna Kupisiakowie zamieszkali w Grochowiskach (dziś Popielina)

Proszę podpowiedzieć, jak i gdzie szukać dalej? W Genetece nie ma już wcześniejszych lat. Chciałabym dotrzeć do aktu urodzin Wojciecha i aktu małżeństwa jego rodziców.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Kaczmarek_AnetaOffline
Temat postu:   PostWysłany: 10-04-2021 - 05:41
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 09-02-2007
Posty: 5666
Skąd: Warszawa/Piaseczno
Status: Offline
Dzień dobry,

z Lututowa raczej nie zachowało się wiele - garstka z XVII wieku i nic więcej.
https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/ ... sAllowed=y
Mikrofilm dostępny jest po zalogowaniu na FS:
https://www.familysearch.org/ark:/61903 ... at=1025800

Nie zachowały się również alegaty do ślubów za rok 1825.

Małym pocieszeniem może być opracowany przez Piotra Glądałę spis parafian Lututowa za rok 1790 w oparciu o Akta Komisji Porządkowej Cywilno-Wojskowej ziemi wieluńskiej i powiatu ostrzeszowskiego.

I tu dla Ciebie ciekawostka dotycząca brzmienia nazwiska (Kupisiak vs Kubisiak - wg mnie są tu wymienieni Twoi przodkowie) - zerknij:
https://gladala.com/lututow-spis-ludnosci-z-1790-roku/

Pozdrawiam
Aneta
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Lewandowska_DagmaraOffline
Temat postu:   PostWysłany: 10-04-2021 - 17:22
Sympatyk


Dołączył: 07-12-2017
Posty: 11

Status: Offline
Kaczmarek_Aneta napisał:


I tu dla Ciebie ciekawostka dotycząca brzmienia nazwiska (Kupisiak vs Kubisiak - wg mnie są tu wymienieni Twoi przodkowie) - zerknij:
https://gladala.com/lututow-spis-ludnosci-z-1790-roku/




Prawdopodobne, że mogli to być moi przodkowie, a nazwisko przemieniane jak żadne inne w mojej rodzinie: Kupisiak - Kubisiak - Kupis - Kubis - Kubisz - Kupisiński - Kubiś. Na początku poszukiwań bardzo mnie to zmyliło i na dłuższy czas zostawiłam tą gałąź, potem trafiłam na ciekawy wątek, tu na forum, o nazwiskach, że, szczególnie wśród chłopów, długo nie były one aż takie ważne i mogły być różnie podawane i zapisywane. Wróciłam do Kupisów, bo tak ostatecznie uformowało się to nazwisko w mojej rodzinie. Teraz chcę prześledzić losy wszystkich dzieci tego pierwszego - Wojciecha Kupisiaka, bo każde miało inną formę podaną przy chrzcie, jakie nazwisko noszą ich potomkowie.

P.S. a co mogło stać się z aktami Lututowa? Spaliły się w jakimś pożarze?
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
ROMAN_BOffline
Temat postu: Re: Lututów przed 1800.  PostWysłany: 10-04-2021 - 19:50
Sympatyk


Dołączył: 08-01-2012
Posty: 988

Status: Offline
Dagmaro, dobry wieczór.

Rozważania o pochodzeniu nazwiska Kupisiak.

Nazwa osobowa Kupisiak została utworzona za pomocą przyrostka -ak od podstawy słowotwórczej Kupis(i)- [ Kupis(i)- + -ak = Kupisiak ].
Zatem, miano Kupisiak jest derywatem. Derywat, to: formacja słowotwórcza, wyraz pochodny, motywowany lub fundowany – podzielna jednostka słowotwórcza, pochodna formalnie i semantycznie od jakiegoś leksemu ( podstawy słowotwórczej ). Derywaty są zawsze konstrukcjami dwuczłonowymi: składają się z tematu słowotwórczego (części podstawy obecnej w wyrazie pochodnym słowotwórczo) oraz formantu ( znaku formalnego przekształcenia wyrazu podstawowego w derywat ) [ zobacz: Renata Grzegorczykowa, Zarys słowotwórstwa polskiego. Słowotwórstwo opisowe, wydanie 3 poprawione, Warszawa 1979, strona 21 – 30 ].
Przyrostek -ak ze swojej natury jest gwarowym formatem i tworzy:
• nazwy istot niedorosłych,
• spieszczenia,
• rzeczowniki osobowe od rzeczowników,
• rzeczowniki osobowe od przymiotników i imiesłowów przymiotnikowych,
• rzeczowniki materialne,
• nazwy narzędzi związanych z wykonywaniem określonych czynności,
• potocznie nazwy osób od skrótowców,
• rzeczowniki od innych części mowy – gwara [ Warszawa ],
• nazwy miejsc – gwara.
Biorąc pod uwagę funkcje sufiksu -ak, nazwa osobowa Kupisiak z jakimś prawdopodobieństwem może być:
• mianem odojcowskim [ nazwy patronimiczne ] – ojciec Kupis, syn Kupisiak,
• spieszczeniem nazwy osobowej Kupis,
• nazwaniem osoby przybyłej w nowe miejsce pobytu z innego miejsca, na przykład ze wsi o nazwie Kupise [ zobacz: Kupise – przysiółek wsi Podgórze – Parcele w Polsce, położony w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Mała Wieś ]. W roku 1883 wspomniany przysiółek był samodzielną wsią o nazwie Kupisze albo Kupise, który położony był nad Wisłą w gminie Rębowo, w powiecie płockim, w parafii Zakrzewo [ zobacz: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom IV, strona 887 – odnajdziesz tam i inne miejsca o podobnej nazwie, które mogą być miejscem pochodzenia osoby nazwanej Kupisiak ].
Nazwa osobowa Kupisiak jest motywowana przez wyraz podstawowy, w tym przypadku przez miano Kupis.
Prof. dr hab. Alina Naruszewicz – Duchlińska z Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego w Olsztynie o etymologii nazwiska Kupis tak pisze:
„Kupis. Nazwisko ma dwie potencjalne podstawy etymologiczne: kupić, czyli: 1. nabyć za pewną cenę, 2. w kupę zbierać, skupiać, zgromadzać i kupa, czyli: 1. wielka ilość rzeczy razem zwalonych, gromada, stos, sterta, 2. gromada, rzesza, tłum, masa, 3. razem, jedno obok drugiego, 4. wielka liczba albo ilość, mnóstwo, 5. wziąć konia w kupę = wstrzymać go w pędzie, 6. zgromadzenie ludzi w celu obrad, 7. stos, 8. u złotników górna część kielicha mszalnego, mieszcząca w sobie wino (zob. tzw. Słownik warszawski, t. II, s. 634). Por. także nazwę miejscową Kupise, odnotowaną na terenie byłego powiatu płockiego (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. IV, s. 887).”.
W nazwisku Kupisiak między podstawą słowotwórczą Kupis- a przyrostkiem -ak występuje litera „i”. Jeśli litera „i” pojawia się za spółgłoską i przed samogłoską, jest zmiękczeniem spółgłoski występującej przed „i”. Inaczej mówiąc litera „i” jest wyłącznie graficznym znakiem miękkości i nie pełni funkcji oddzielnej głoski. Oznacza to, iż jest de facto odpowiednikiem znaku diakrytycznego [ kreseczki, która pojawia się w literze ć, ń, ś, ź albo w dwuznaku dź ]. Tak więc piszemy Kupisiak a wymawiamy Kupiśak.

Dagmaro, w swoim poście między innymi napisałaś: „(…) z aktu tego wynika, że przybył z parafii Lututów, jego rodzicami są Andrzej i Julianna Kupisiakowie zamieszkali w Grochowiskach ( dziś Popielina ). (…).”. Lututów i wieś Grochowiska [ dziś Popielina ] oddalone są od siebie w linii prostek około 3 km. Parafia Lututów to zagłębie nazwiska Kupis:
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... =&to_date=
Aneta w swoim poście między innymi napisała: "I tu dla Ciebie ciekawostka dotycząca brzmienia nazwiska (Kupisiak vs Kubisiak - wg mnie są tu wymienieni Twoi przodkowie)".
Ty w swoim drugim poście między innymi napisałaś: „Prawdopodobne, że mogli to być moi przodkowie, a nazwisko przemieniane jak żadne inne w mojej rodzinie: Kupisiak - Kubisiak - Kupis - Kubis - Kubisz - Kupisiński - Kubiś. (…).”.
W języku polskim występuje tak zwane udźwięcznienie. Udźwięcznienie [ sonoryzacja ] – upodobnienie fonetyczne polegające na tym, że spółgłoska bezdźwięczna zyskuje dźwięczność. Upodobnieniom tym ulegają w języku polskim spółgłoski, które mają swoje odpowiedniki różniące się jedynie dźwięcznością. Na przykład b – p [ b dźwięczna, p bezdźwięczna ]. I tak zgodnie z tym procesem z nazwiska Kupis powstała nazwa osobowa Kubis. Jest też odwrotny proces, który nazywany jest ubezdźwięcznieniem. Ubezdźwięcznienie [ desonoryzacja ] – upodobnienie fonetyczne polegające na tym, że spółgłoska dźwięczna traci dźwięczność. Upodobnieniom tym ulegają głównie spółgłoski dźwięczne, które mają swoje odpowiedniki różniące się jedynie dźwięcznością. Na przykład b – p [ b dźwięczna, p bezdźwięczna ]. I tym sposobem miano Kubis przemienia się w nazwę osobową Kupis.
Nazwisko Kubis, Kubiś czy Kubisz pochodzi od imienia Jakub, w zasadzie od imienia Kuba, które jest zdrobnieniem imienia Jakub.
Tu dodam, że Krajowa Rada Języka Polskiego dopiero w roku 2008 wpisała imię "Kuba" jako oficjalne i pełne. Na oficjalnej stronie możemy przeczytać: "Rada Języka Polskiego na posiedzeniu plenarnym 15 maja 2008 roku pozytywnie zaopiniowała tę formę jako formę oficjalną imienia. W uzasadnieniu podkreślono, że imię w takiej formie jest notowane w dokumentach polskich od czasu średniowiecza".
Nazwisko Kubiś dość licznie reprezentowane jest w parafii Lututów:
https://geneteka.genealodzy.pl/index.ph ... =&to_date=

Kubisz, Kubis, Kubiś oraz Kupisz, Kupis, Kupiś to nazwiska. W tych nazwach osobowych występuje sufiks -sz (-s) albo -ś. Piotr Bąk pisał: „(…).W życiu rodzinnym używa się nie tylko imion skróconych, ale i imion spieszczonych różnymi formantami, które zmieniały się w dziejach języka. Najstarszą warstwę imion spieszczonych tworzono przez dodawanie przyrostka -ch lub -sz przeważnie do jednego członu imienia dwuczłonowego, np. M irosław > Mich, Stanisław > Stach, Bolesław > Bolech, Bogusław > Bogusz, Bronisław > Bronisz (Hist. 219). Jest rzeczą znamienną, że spieszczanie imion przez przyrostek -ch jest do dziś stosowane przede wszystkim w gwarach, np. Bolech, Cech || Czech < Czesław, Grzech < Grzegorz, Lech < Lesław, Piech < Piotr, Stach < Stanisław, Zdzich < Zdzisław (BGK 47). Nie spotyka się natomiast we współczesnych przezwiskach i przydomkach imion spieszczonych przyrostkiem -sz, ponieważ bardzo wcześnie został on zastąpiony przez przyrostek -ś bardziej „pieszczotliwy” i zgodny z wymową małych dzieci. Przyrostek -ś stał się samodzielnym i powszechnym przyrostkiem spieszczającym, stosowanym w imionach męskich i żeńskich, np. Boleś, Leoś, Zygmuś, Basia, Małgosia, Zosia (CS 160, Hist. 220, GPS 56). (…). Przyrostek -sz powstał z palatalizacji spółgłoski -ch przed samogłoskami przednimi -i, -e -*b oraz przed spółgłoską j. Przyrostek -sz, jako zawierający spółgłoskę miękką, nadawał spieszczonym imionom bardziej dodatni odcień uczuciowy niż twarda spółgłoska -ch. Gdy spółgłoska -sz stwardniała, przestała tworzyć imiona spieszczone, a jej funkcję spieszczającą przejęła miękka spółgłoska -ś. W ten sposób dawną parę Stach - Stasz zastąpiła nowa para Stach - Staś, a formy z przyrostkiem -sz utrzymały się jedynie w nazwiskach, a regionalnie w imionach zdrobniałych typu Staszek lub Stasek w gwarach mazurzących (Hist. 220). (…).”. [ zobacz: Piotr Bąk, Typy nazwisk i przezwisk odimiennych z ziemi piotrkowskiej, Acta Universitatis Lodziensis Folia Linguistica 34, 1995, strona 5 – 28 ]. Na obszarach dawnej i obecnej Polski gdzie występują gawry mazurzące przyrostek -sz przybierał pistać -s.
Mazurzenie, jak pisała Halina Karaś w Leksykonie terminów i pojęć dialektologicznych, zawartym w Kompendium internetowym Dialekty i gwary polskie, „to wymowa spółgłosek dziąsłowych sz, ż, cz, dż jako przedniojęzykowo – zębowych s, z, c, dz, np. lepse, przysed, blaske, mniejsym, starsy, rózne, więkso, ułozyli, grubse, muse, zawse, zaceło, upiece, namocyło sie, jesce, cego, jus, w łózecku, nizej, sukienecke, usyła, kozde, ojcyzne, wiecór, cymś, przesła, nojwidocniej, moze, zył = lepsze, przyszedł, blaszkę, mniejszym, starszy, różne, większą, ułożyli, grubsze, muszę, zawsze, zaczęło, upiecze, namoczyło się, jeszcze, czego, już, w łóżeczku, niżej, sukieneczkę, uszyła, każde, ojczyznę, wieczór, czymś, przeszła, najwidoczniej, może, żył. Mazurzenie to bardzo ważna cecha dialektalna, dzieląca dialekty polskie na mazurzące i niemazurzące, jedno z dwóch podstawowych kryteriów podziału na dialekty.”. Takie zjawisko można też zaobserwować w mianie Kubisz, które w postaci zamazurzonej brzmi Kubis. Podobny proces fonetyczny występuje w przypadku nazwy osobowej Kupisz > Kupis.

W mojej ocenie tylko wszechstronna kwerenda różnych źródeł, w tym dokumentów historycznych, genealogicznych, słownikowych czy językoznawczych może, choć nie musi, odpowiedzieć na pytanie od kogo, od czego, w jaki sposób i kiedy powstała konkretna nazwa osobowa oraz rozwiać różne dylematy odnoszące się do pochodzenia społecznego albo etnicznego osób noszących miano Kupisiak. Bo jak mówił profesor Kazimierz Rymut: „By w sposób prawidłowy podać genezę konkretnego nazwiska, trzeba by śledzić historię danej rodziny. Tak samo brzmiące dzisiejsze nazwiska dwu rodzin mogą mieć bowiem dwie różne genezy”. Natomiast, profesor Aleksander Brückner wielokrotnie pisał, że „my dziś nie rozumiemy znaczenia różnych słów używanych dawniej”. Pamiętać też trzeba, że niektóre słowa mogą pochodzić z różnych historycznych dialektów języka polskiego, w tym i z gwary.

Dagmaro, mam nadzieję, że moje rozważania, hipotezy oraz informacje pomogą Ci w badaniach nad historią Twojej rodziny. Może uda Ci się uzyskać odpowiedź na pytanie: Czy przodek [ przodkowie ] Kupisiaka nosił nazwisko Kupis [ Kupisz, Kupiś ], czy może miano Kubis [ Kubisz, Kubiś ]?

Pozdrawiam – Roman.
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2020 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.296637 sekund(y)