Genealodzy.PL Podziel się na Facebooku

Genealodzy.PL

Użytkownik: Rejestracja
Hasło: Pamiętaj

Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego

flag-pol flag-eng home login logout Forum Fotoalbum Geneszukacz Parafie Geneteka Metryki Deklaracja Legiony Straty 16:11 niedziela, 26 maja 2019

longpixel


Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Autor Wiadomość
Virg@Offline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 25-04-2019 - 23:11
Sympatyk


Dołączył: 19-03-2009
Posty: 561

Status: Offline
Maciej napisał:
[…] W słowniu znalazłem tłumaczenie, że był to setnik czyli, przełożony nad 100 chłopów, ludzi. Czy można tą funkcję można łączyć w jakiś sposób z pracą w dworze czy raczej z wojskiem?
Przy okazji, znalazłem też w jednym z dokumentów funkcję - dziesiętnik wsi. Co to mogło oznaczać?

Aleksander Świętochowski w pionierskiej pracy Historia chłopów polskich w zarysie wyjaśnia:
Cytat:
Wspólność nazwy: dziesiętnik (decimus) sprowadziła pomieszanie tej kategorji z inną, opartą na stosunku ekonomicznym. Zdaje się nie ulegać wątpliwości, że był osobny rodzaj poddanych, bądź skupionych w całych wsiach, bądź rozrzuconych po wielu, którzy oddawali księciu dziesiątą część płodów i stąd zwali się dziesiętnikami. Pod względem praw osobistych stali oni bliżej przypisańców, niż czynszowników [1].
- - - - - - -
[1] Maciejowski (tamże/*) twierdzi, że dziesiętnik od dziesiątej części płodów płacił czynsz w robociźnie lub pieniądzach. Badacz niemiecki Stenzel (u Burzyńskiego) uważa dziesiętników za poddanych, płacących dziesięcinę księciu, a nie kościołowi. Według Helcla (Bibljoteka Warszawska 1863) byli to przypisańcy, początkowo osadzeni na osobnych źrebiach lub we wsiach, którzy oddawali księciu dziesiątą cześć zbiorów. S. Miączyński (Rozprawa o dziesięcinach, Kraków 1816) przeczy, ażeby książęta pobierali dziesięcinę. Tegoż samego zdania jest Piekosiński (tamże), który mniema, że dziesiętnik był to wybrany z dziesięciu do wojska. Burzyński łączy się ze Stenzlem i Helclem. Według niego dziesiętnicy byli to: 1) niewolni, którzy składali dziesięcinę panującemu, 2) urzędnicy albo starsi gminy, 3) wojskowi wybrani z dziesięciu kmieci.
*/ W. A. Maciejowski (Historja prawodawstw słowiańskich, t. II, s. 318).
Źródło cytatu:
Aleksander Świętochowski, Historja chłopów polskich w zarysie, Tom I, Wydawnictwo Polskie, Lwów — Poznań, 1925, s. (pozycja dostępna w Internecie): https://commons.wikimedia.org/wiki/File ... 1925).djvu

W artykule Ireny Rychlikowej, Deklasacja szlachty polskiej w Cesarstwie Rosyjskim. Spór o "Pułapkę na szlachtę" Daniela Beauvois [w:] Przegląd Historyczny 79/1, 1988, s. 144, czytamy:
Cytat:
Jak widzimy, w „towarzystwie dworzańskim” nie było miejsca dla drobnej szlachty, nie tylko czynszowej, lecz także okolicznej. Przyjmując drugorzędność obywatelską drobnej szlachty, obywatele ziemscy godzili się, by odsuniętą od głosu „szlachtę ubogą” zatrudnić w służbie publicznej i monarszej „do posług na sotników, dziesiętników parafialnych, niemniej też leśnych dozorców”. (podkreślenia w cytowanym tekście moje)


A w tym - wątku - toczyła się przed laty na Forum gorąca dyskusja o dziesiętniku w wojsku.

Zagadnienie setników i dziesiętników najdokładniej wyjaśnił, moim skromnym zdaniem, Janusz Korczak w „Królu Mciusiu Pierwszym” Very Happy
Cytat:
- To jeszcze lepiej. Jeżeli więcej dzieci od razu nauczy się, będzie można zrobić porządek od razu w całej Afryce.
I Klu-Klu wzięła się nie na żarty do roboty. Ustawiła wszystkie dzieci w parku. Te, które znała i wiedziała, że są porządne, zrobiła setnikami, to znaczy, że każde z nich brało pod opiekę sto. A te znowu wybierały po dziesięciu dziesiętników. Każdy dziesiętnik dostał jeden pokój w letnim pałacu, a setnicy mieszkali w zimowym pałacu Maciusia. Klu-Klu wszystko powiedziała setnikom, co w Europie robić wolno, a co nie. Setnicy zaraz to samo powtórzyli dziesiętnikom, a ci znowu swoim dziesiątkom.
- Tak samo będą się uczyć.


Łączę pozdrowienia –
Lidia
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
BMaciejOffline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 26-04-2019 - 16:23
Sympatyk


Dołączył: 10-08-2016
Posty: 63

Status: Offline
Dziękuję za tak obszerną odpowiedź Wink
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Virg@Offline
Temat postu: Re: Wpis 25-04-2019 - 13:41 - Nazwy: setnik, dziesiętnik  PostWysłany: 26-04-2019 - 17:45
Sympatyk


Dołączył: 19-03-2009
Posty: 561

Status: Offline
Macieju, Maćku?
(gdybyś się „podpisał”, łatwiej by mi było użyć formy, którą lubisz),

w zasadzie, to nie udzieliłam Ci odpowiedzi na Twoje pytania, bo jej nie znam.
Często jakieś określenie ma wiele znaczeń czy wręcz znaczenie zmienia się z biegiem lat.

Polecam, dla czystej przyjemności, lekturę słownika wyrazów, które nie istnieją w dzisiejszym języku polskim, choć kiedyś istniały lub mogłyby istnieć, opracowanego przez Grzegorza Jagodzińskiego - Wyrazy zapomniane.

Łączę pozdrowienia i życzę miłej lektury –
Lidia
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Łukasiewicz_MOffline
Temat postu: Pomoc w odczytaniu i wyjaśnieniu roli osoby - akt urodzenia  PostWysłany: 23-05-2019 - 00:23
Sympatyk


Dołączył: 20-07-2014
Posty: 14

Status: Offline
Witam!

Potrzebuję pomocy w odczytaniu i określeniu funkcji Wojciecha Łukasiewicza obecnego przy tworzeniu aktu urodzenia Adama Łukasiewicza.

Po informacji dotyczącej Łukasza Budy pojawia się tekst "........... Wojciecha Łukasiewicza Dziada przy .......... Bodzanowskim/skiej lat mającego osiemdziesiąt trzy w Bodzanowie zamieszkałego"

Nie jestem w stanie rozszyfrować wykropkowanych miejsc. Czy to jest przy kościele, czy przy parafii czy jeszcze coś innego i najważniejsze, czy ten Wojciech jest rodziną dziecka i jego ojca Felicjana czy to tylko zbieżność nazwisk a on był np. kościelnym.

Z góry dziękuję za pomoc.

Link do aktu nr 24


http://fotowrzut.pl/FZXLX7YNM2
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Robert1Offline
Temat postu:   PostWysłany: 23-05-2019 - 02:06
Zasłużony
Sympatyk


Dołączył: 08-07-2014
Posty: 194

Status: Offline
"Uczciwego Woyciecha Łukaszewicza, dziada przy Kościele Bodzanowskim"

"uczciwy" = drobny rzemieślnik (w przeszłości)

Nie ma żadnej informacji o pokrewieństwie.

_________________
Pozdrawiam,
Robert
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Łukasiewicz_MOffline
Temat postu:   PostWysłany: 24-05-2019 - 00:19
Sympatyk


Dołączył: 20-07-2014
Posty: 14

Status: Offline
Dziękuję! Smile
 
 Zobacz profil autora Wyślij prywatną wiadomość  
Odpowiedz z cytatem Powrót do góry
Wyświetl posty z ostatnich:     
Skocz do:  
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu
Zobacz poprzedni temat Wersja gotowa do druku Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości Zobacz następny temat
Powered by PNphpBB2 © 2003-2006 The PNphpBB Group
Credits
donate.jpg
Serwis Polskiego Towarzystwa Genealogicznego zawiera forum genealogiczne i bazy danych przydatne dla genealogów © 2006-2019 Polskie Towarzystwo Genealogiczne
kontakt:
Strona wygenerowana w czasie 0.066256 sekund(y)